فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بازتاب واژة «فرنگ» و دیگر مترادفات آن در آثار اقبال لاهوری مخصوصاً در مجموعۀ شعری «نقش فرنگ»، آن را به یکی از دغدغه‌های اصلیِ فکری و ذهنی وی تبدیل کرده، به گونه‌ای که این مسأله تمام عواطف و احساسات دیگر شاعر را نیز تحت‌الشعاع خود قرار داده است. او بخشی از کتاب «پیام مشرق» را به «نقش فرنگ» اختصاص داده و در آن با ذکر نام برخی از فیلسوفان و حکیمان غرب و نیز شاعران و نویسندگان آن دیار، دیدگاه خویش را نسبت به غرب ابراز داشته است. اقبال حکیمان و فیلسوفان غرب را مظهر و فتنه و فریب می‌بیند که فقط به خود می‌اندیشند و بینشی مادی و دنیوی دارند و از عشق و محبت و عوالم روحانی و معنوی بی‌بهره‌اند. در حالی که شاعران راه حل مسایل و مشکلات فکری و فلسفی بشر را در روی آوردن به دل و عشق و محبت می‌دانند. این مسأله در شعر اقبال تقابل عقل و عشق و نیز تقابل شرق و غرب را موجب شده که برپایۀ این دیدگاه، شرق مظهر عشق و محبت است و غرب مظهر عقل خودبین و هزار حیله؛ و اقبال در این میان، عقلی را می‌ستاید که از نیروی عشق و محبت نیز برخوردار باشد.