مدل مفهومی ظرفیتسازی نهادی در اجتماعات محلهای با تأکید بر فرایند توسعه محله مبنا: رویکرد نظریه نهادگرایی و برنامه ریزی مشارکتی
نویسندگان
1 گروه شهرسازی، دانشکده جامعه و رسانه، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
2 مرکز تحقیقات گردشگری، معماری و شهرسازی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
3 گروه شهرسازی، واحد شهر قدس، دانشگاه آزاد اسلامی، شهر قدس، ایران
doi
10.22034/jgeoq.2025.516462.4268چکیده
فقدان یک چارچوب نظری - عملیاتی و مدل مفهومی منسجم برای نهادینهسازی مشارکت در برنامهریزی شهری، چالشی اساسی در ادبیاتمعاصر برنامهریزی شهری است. پژوهش حاضر باهدف تدوین نظریه زمینهای ظرفیتسازی نهادی در توسعه محله محور و با اتکا بر نظریههای نهادگرایی جدید و برنامهریزی مشارکتی انجام شده است. این پژوهش با رویکرد تفسیری - انتقادی و روششناسی کیفی در طی دو مرحله، ابتدا با استفاده از تحلیل محتوای کیفی اسناد و قوانین مرتبط با مدیریت محلهای؛ و سپس انجام 20 مصاحبه عمیق نیمهساختاریافته با متخصصان حوزههای برنامهریزی شهری، مدیریت شهری و توسعه اجتماعی اجرا شده است. نتایج نهایی این مطالعه منجر به شناسایی شش مقوله محوری منجر گردید که در قالب یک چارچوب مفهومی یکپارچه، تعامل میان اجتماع محلی، ظرفیتسازی نهادی، حکمروایی محلی و روابط قدرت را تبیین میکند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که ظرفیتسازی نهادی بهعنوان فرایندی مشارکتی، از طریق آموزش و توانمندسازی جوامع محلی محقق میشود و پیامدهای آن در سه سطح فردی، جمعی و نهادی - سازمانی قابلردیابی است.
