رابطه ابعاد هویت فرهنگی جمعی با مشارکت اجتماعی شهروندان (مورد مطالعه: شهر تبریز)
نویسندگان
1 فازغ التحصیل کارشناسی ارشد جامعه شناسی ارشد دانشگاه پیام نور، همدان
2 گروه علوم اجتماعی دانشگاه پیام نور، تهران
doi
10.22034/jgeoq.2025.506543.4236چکیده
این پژوهش با هدف بررسی رابطه بین ابعاد هویت فرهنگی جمعی و مشارکت اجتماعی شهروندان تبریزی انجام شد. روش پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی و همبستگی بود و دادهها از طریق پرسشنامههای استاندارد و معتبر جمعآوری شدند. جامعه آماری شامل شهروندان بالای ۱۸ سال شهر تبریز بود و حجم نمونه ۳۸۶ نفر تعیین شد. دادهها با استفاده از روشهای آماری شامل همبستگی پیرسون و رگرسیون چندمتغیره تحلیل شدند. یافتههای پژوهش نشان داد که هویت فرهنگی جمعی بهطور معناداری بر مشارکت اجتماعی تأثیر میگذارد. بهطور خاص، هویت دینی و هویت قومی درونمرزی بیشترین تأثیر مثبت را بر مشارکت اجتماعی داشتند، درحالیکه هویت جهانی تأثیر منفی بر مشارکت اجتماعی نشان داد. هویت ملی و هویت قومی برونمرزی تأثیر قابلتوجهی بر مشارکت اجتماعی نداشتند. ضریب تعیین تعدیلشده مدل رگرسیون نشان داد که ابعاد هویت فرهنگی جمعی حدود ۳۱ درصد از واریانس مشارکت اجتماعی را تبیین میکنند. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که تقویت برخی از ابعاد هویت فرهنگی، بهویژه هویت دینی و هویت قومی درونمرزی، میتواند به افزایش مشارکت اجتماعی شهروندان منجر شود. از سوی دیگر، هویت جهانی ممکن است. به دلیل ایجاد تعارض بین هویت محلی و جهانی، مانعی برای مشارکت فعال شهروندان باشد. این یافتهها اهمیت توجه به هویت فرهنگی جمعی را در برنامهریزیهای اجتماعی و فرهنگی برای افزایش مشارکت اجتماعی و تقویت انسجام اجتماعی در جوامع چندفرهنگی مانند تبریز نشان میدهد. برگزاری کارگاهها و دورههای آموزشی برای افزایش آگاهی شهروندان درباره اهمیت مشارکت اجتماعی و نقش هویت فرهنگی در شکلگیری رفتارهای اجتماعی میتواند مؤثر باشد.