بررسی و مقایسه سیمای پیامبران در غزلیات امیر خسرو دهلوی و بیدل دهلوی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سیستان و بلوچستان،زاهدان،ایران

2 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سیستان و بلوچستان،زاهدان، ایران

3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سیستان و بلوچستان،زاهدان، ایران

doi
10.22111/jsr.2023.46983.2387
چکیده

شاعران فارسی‌زبان باتوجه‌به آموزه‌ها و تعالیم مقدس دین اسلام، با علوم قرآنی آشنا شده و مضامین وحیانی را در اشعار خود آورده‌اند. یکی از مضامین حائز اهمیت در شعر فارسی که به‌طور گسترده شاهد کاربرد آن هستیم، داستان پیامبران و مضامین برگرفته از قرآن و کتب تاریخی و دینی است که در آثار و اشعار شاعران نمود پیدا کرده است. امیرخسرو دهلوی و بیدل دهلوی، دو شاعر شاخص و صاحب‌سبک، در فاصلۀ زمانی چهار قرن از همدیگر زیسته‌اند. شعر این دو شاعر از جهات مختلف قابل‌بررسی است. یکی از موارد قابل پژوهش و مقایسه، بازتاب داستان پیامبران در غزلیات این دو شاعر است که اِشراف و بهره‌گیری آنان را نسبت‌به تلمیحات و اشارات قرآن و قصص انبیا و دیگر کتب دینی و تاریخی، در نگرش عاشقانه و عارفانه نشان می‌دهد. هدف این پژوهش آن است که بازتاب سیمای پیامبران و مضامین و اشارات وحیانی و قرآنی را در غزلیات امیرخسرو و بیدل، به‌شیوۀ تحلیل محتوا و با رویکرد کتابخانه‌ای مورد بررسی قرار دهد و ضمن ارائۀ بسامد و میزان کاربرد نام و القاب پیامبران در قالب نمودار، آگاهی دو شاعر نسبت‌به مضامین و نحوۀ بیان، ذوق و هنر آنان را نشان دهد.