فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مسلمانان شبه‌قارۀ هند از سدۀ هجدهم میلادی و آغاز دورۀ استعمار و بروز شرایط جدید اجتماعی، فرهنگی و سیاسی، ابتدا به مبارزات سیاسی روی آوردند؛ اما در ادامه بر فعالیت‌های فرهنگی متمرکز شدند. در میان پایوران مسلمان، سِر سید احمد خان که شهرتش برپایۀ رویکرد اصلاح فرهنگی و تأسیس کالج شرقی در آن سرزمین بود، با شناخت عمیقی که از جامعۀ هند و نیز خطر انحطاط اسلام در هند داشت، در سال ۱۸۷۵ میلادی راه‌حل توقف انحطاط مسلمانان در هند را ترویج دانش و توسعۀ علم به‌مثابه ابزاری کارآمد در رفع سلطۀ استعمار انگلیس دانست. او راه برون‌رفت از بحران انحطاط را در تأسیس نهاد آموزشی علیگره و فراهم‌آوردن بسترهای علمی در هند، جست‌وجو می‌کرد. حال، هدف اصلی پژوهش حاضر این است که بتوان دریافت که رویکرد علمی-فرهنگی کالج علیگره چگونه بود و اینکه ساختار آموزشی آن چه تأثیری بر پویایی فرهنگی این نهاد علمی گذاشت و آیا این کالج از مقبولیت عمومی نزد مسلمانان هند برخوردار شد؟ بنیان‌گذار کالج علیگره در طراحی نظام آموزشی، برنامه‌ریزی درسی، شیوه‌های تدریس و آموزش به زبان انگلیسی و اردو، توجه به مدارس انگلیسی را در اهداف اصلاحی خود گنجانده بود. او علاوه‌بر آموزش کتاب‌های درسیِ برگرفته از علوم جدید در غرب، تأکید بر متون فقهی داشت. گرچه این کالج به‌دلیل ناهمخوانی با فرهنگ دینی عامۀ مردم، نتواست مقبولیتی در میان عامۀ مسلمانان هند کسب کند، توانست به‌عنوان مدرسه‌ای نوگرا در هند، طی سالیان متمادی فعالیت داشته باشد.