بررسی بازتاب فرهنگ هند و ایران در تزئینات لباس بانوان هند و بلوچ (مطالعه موردی: رودوزیهای هند و بنارسیدوزیهای بلوچ)
نویسندگان
1 استادیار گروه پژوهش هنر، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان،ایران
2 کارشناسی ارشد پژوهش هنر، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان،ایران(نویسنده مسئول)
doi
10.22111/jsr.2023.45613.2353چکیده
ایران و هند دارای تاریخ و فرهنگی غنی در زمینۀ دوختهای سنتی هستند. این دو سرزمین در ادوار مختلف تاریخی با هم ارتباطاتی داشته و این موضوع باعث تأثیرپذیری آنها از هم در هنرهای مختلف ازجمله گلدوزی شده است. شناسایی زریدوزیهای هند و بنارسیدوزیهای بلوچستان، دستهبندی نقوش، نحوۀ ترکیببندی طرحها، معرفی انواع تکنیکهای دوخت و تأثیرپذیری فرهنگی این دو سرزمین در زمینۀ تزئینات پوشاک، از اهداف این پژوهش هستند. پژوهش بهروش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد تاریخی و تطبیقی درپی پاسخ به این پرسشهاست که برای تزئین لباسهای تزئینشدۀ هند و بنارسیدوزیهای بلوچستان از چه تکنیکهایی استفاده شده است؟ ترکیببندی نقوش در این رودوزیها به چه صورت است؟ بین نقوش تزئینی کارشده روی این لباسها چه اشتراکات و افتراقاتی موجود است؟ همچنین اطلاعات پژوهش بهصورت کتابخانهای و میدانی جمعآوری شده است. جامعۀ آماری این پژوهش شامل 8 نمونه از لباسهای بانوان بلوچ و هند با رودوزیهای لاکنو، دهلی، بنارس، گجرات هند، چابهار و کراچی بلوچستان است. نتایج نشانگر آن است که در این دو سرزمین، اشتراکات بسیاری در نقوش، تکنیکهای دوخت، نحوۀ نقشپردازی و اجرای نقوش و همچنین مواد اولیه برای تزئین لباس بانوان وجود دارد. نقوش در هند در اکثر موارد دارای فلسفه و مفهوم اجتماعی، تاریخی، اعتقادی و اسطورهای است؛ درحالیکه در پوشاک بلوچستان، تزئینات فقط جنبۀ زیبایی داشته و مفهوم خاصی را حمل نمیکنند. نقوش هندسی و گیاهی، بالاترین کاربرد را در بلوچستان داشته؛ اما در هند علاوهبر آن، نقوش حیوانی و انسانی هم رایج است.
