فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مهاجرت طبقات مختلف به‌ویژه گروه‌های فرهنگی به سرزمین‌های هم‌جوار ایران همچون عثمانی، ماوراءالنهر و هند، در دورۀ صفویه به‌ویژه با روی کار آمدن گورکانیان رونق گرفت. در این میان، حضور شعرای فارسی‌زبان از عوامل مهم رواج زبان و ادبیات فارسی در هند بود. دلایل گوناگونی چون اعتقادات مذهبی برخی از سلاطین صفوی، عدم توجه به شعر و اشعار بزمی توسط برخی از سلاطین صفوی و از طرف دیگر، علاقه و اهتمام دربار گورکانی به ادبیات و شعر فارسی را از دلایل مهاجرت شعرای فارسی‌زبان به دربار گورکانیان هند دانسته‌اند. این پژوهش به‌شیوه توصیفی-تحلیلی و برمبنای مطالعۀ کتابخانه‌ای با رویکرد تاریخی و با طرح این سوال که این مهاجرت‌ها چه دلایلی داشته و چه تأثیراتی بر ساختار جامعۀ ایران (عصر صفوی) و هند( دورۀ گورکانی) نهاده، به بررسی دلایل مهاجرت و مهم‌تر از آن، تأثیرات این جریان فرهنگی در جامعۀ صفوی و گورکانی می‌پردازد. نتیجۀ بررسی نشان می‌دهد مؤلفه‌های جذبی و دفعی به‌موازات یکدیگر در تسریع روند مهاجرت شعرا نقش داشته‌اند. بااین‌حال در بررسی تأثیرات این مهاجرت‌ها بر ساختار دو جامعۀ یادشده، بیشترین تأثیرگذاری این جریان، حول موضوعات فرهنگی و اجتماعی است. نتیجۀ نهایی مقاله توجه به مؤلفه‌های فرهنگی به‌عنوان حلقۀ مشترک دلایل و تأثیرات مهاجرت شعرای صفویه به دربار گورکانیان هند است.