بررسی ساختار معنایی روایتهای حماسی و اساطیری ایران، هند، یونان و بینالنهرین برپایۀ نردبان معنایی
نویسندگان
1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
2 استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران.
doi
10.22111/jsr.2024.48805.2439چکیده
الگوی «نردبان معنایی» که از مربعهای معنایی متوالی تشکیل شده است، مراحل تولید معانی موجود در ژرفساختِ روایت را از معنای اولیه تا معنای نهایی، به تصویر میکشد؛ به گونهای که این معانی از حالت ایستایی در مربع معنایی گریماس عبور کرده و شکلی پویا یافتهاند. در این مقاله برای اثبات این مسئله، به تجزیهوتحلیل چند روایت در ژانر حماسی و اساطیریِ ایران، هند، یونان و بینالنهرین پرداخته شدهاست تا با بررسی معانی موجود در ژرفساختِ روایتها، ویژگی پویایی معنا در نردبان معنایی و ساختار معنایی این روایتها بررسی شود. پس از تجزیهوتحلیل روایتهای «ضحاک»، «فرود»، «رامایانا»، «گیلگمش» و «اودیسیوس»، مشخص شد که فرایند نردبان معنایی به کمک مربعهای معنایی متوالی، معانی موجود در ساختار روایت را به شکلی پویا و سیال به نمایش میگذارد و در ژانرهای مختلف، قابلتطبیق و اجراست. همچنین با نردبان معنایی میتوان الگوی طرحِ حرکت فاعلِ روایت در مسیر دستیابی به هدف را بهوضوح مشاهده کرد و ساختار معنایی این روایتها را بررسی و ترسیم کرد.