فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

از میانۀ دورۀ قاجاریه، حضور روسیه در شرق و جنوب شرقی ایران افزایش یافت و آن کشور نفوذ اقتصادی را به‌مثابه راهبردی مؤثر برای دستیابی به هند درپیش گرفت. چگونگی چالش‌هایی که این سیاست ایجاد کرد و اثرات افزایش نفوذ روسیه در سیستان، مسئله‌ای است که شناخت دلایل آن می‌تواند راهبردهای آن دولت در کشورهای همسایه را مشخص کند. هدف این مقاله، تمرکز بر کنش اقتصادی روسیه در سیستان است و نویسندگان با رویکرد توصیفی-تحلیلی و به‌شیوۀ کتابخانه‌ای و اسنادی به این پرسش پاسخ می‌دهند که چه عواملی موجب افزایش حضور اقتصادی روسیه در سرحدات غربی هند و سیستان شد. چنین به‌نظر می‌رسد که افزون بر اهمیت راهبردی سیستان در رقابت‌های سیاسی و نظامی بین قدرت‌های استعماری در اواخر دورۀ قاجاریه، سیستان توانمندی اقتصادی بالقوه‌ای داشت که توجه قدرت‌های فرامنطقه‌ای را به مرزهای غربی شبه‌قارۀ هند جلب کرد. این تحقیق نشان می‌دهد که سیستان، هم از لحاظ تولیدات کشاورزی و هم به‌دلیل گذرگاه تجاری، جذابیت‌های اقتصادی داشت؛ لیکن آنچه این منطقه را به میدان رقابت روسیه و انگلیس تبدیل کرد، شرایط ویژۀ جهانی‌ای بود که از آن با عنوان «دورۀ صلح مسلح» نام برده می‌شود.