فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هنر فرش، از عرصه‌های ظهور روابط میان‌فرهنگی در دورۀ صفوی و گورکانیان هند بوده است که طرح‌های هزارگل و ناظم، این روابط عمیق را به‌خوبی نشان می‌دهند. هدف پژوهش حاضر، شناخت و دستیابی به ویژگی‌های سبکی طرح هزارگل و ناظم در دو نمونۀ منتخب قالی‌های گورکانی و صفوی است که این مهم با شناسایی تفاوت‌ها و اشتراکات در عناصر فرمی (طرح، نقش، رنگ و ترکیب‌بندی) دو نمونۀ مربوط به دو پیکرۀ مطالعاتی صورت پذیرفته است. در راستای این هدف، این پرسش اصلی مطرح می‌شود که تأثیر روابط میان‌فرهنگی در ساحت دو طرح ناظم ایران و هزارگل هند چگونه به بیانی مشترک در زمینۀ تمهیدات فرمی انجامیده است. دو نمونۀ انتخابی این پژوهش به‌روش هدفمند نمونۀ‌ شاخص، انتخاب و به‌روش کیفی، تحلیل شده‌اند و داده‌های گردآوری‌شدۀ اسنادی این پژوهش به‌روش تطبیقی-تحلیلی از نوع مجزاسازی بررسی شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که گونه‌های مختلف روابط میان‌فرهنگی در شکل‌گیری تشابهات فرمی فرش‌های دو منطقه، تأثیرات قابل‌توجهی داشته است و درضمن ویژگی‌های سبکی خاص هر منطقه وجه تمایز و تفاوت نقوش و طرح‌های قالی‌های مورد مطالعه است. به‌کارگیری نقوش مشابه، استفاده از رنگ‌های روناسی در متن و سرمه‌ای در زمینۀ حاشیه، از وجوه بارز اشتراکات هستند. باوجود وجوه اشتراک، افتراقات چشمگیری نیز مانند ظرافت نقوش، تنوع رنگی و خطوط دورگیری دیده می‌شود؛ درنتیجه ویژگی‌های سبکی متفاوت، دو فرهنگ فرش‌بافی متفاوت را به‌وجود آورده است.