از کوه سیلخَزو تا کوه بیکنی: جغرافیای تاریخی سرزمین ماد ‌در دورۀ آشور نو

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری باستان‌شناسی، دانشگاه تهران

2 استاد گروه باستان شناسی دانشگاه تهران

doi
10.22059/jarcs.2017.61728
چکیده

مسئلۀ جغرافیای تاریخی سرزمین مادها در زمان ذکر نخستین آنها، یعنی در دورۀ آشور نو همواره بحث‌برانگیز بوده است. مادشناسان و آشورشناسان متقدم با توجه به حدود جغرافیایی این سرزمین در دوره‌های هخامنشی، اشکانی و ساسانی، قلمرو مادها در دورۀ آشور نو را از کوهستان‌های زاگرس مرکزی تا مرکز فلات ایران ‌دانسته‌اند اما از دهۀ هفتاد میلادی، رویکردی جدید و کمینه‌گرا نسبت به جغرافیای تاریخی زاگرس در دورۀ آشور نو ظهور یافت که قلمرو سرزمین‌های زاگرسیِ مذکور در متون آشوری را بسیار محدود تصور کرده و رشته‌کوه الوند را آخرین نقطۀ نفوذ آشوریان در شرق و فلات ایران می‌دانست و درنتیجه سرزمین ماد را نیز محدود به غرب الوند می‎نمود. در مقالۀ حاضر به بررسی صحت‌ و سقم این دو عقیدۀ متضاد خواهیم پرداخت و همچنین سعی خواهیم نمود مرزهای کشور ماد در دورۀ آشور نو را مشخص نموده و شهرها و سرزمین‌های اصلی آن را مکان‌یابی نماییم.