دلتای سند، دروازه تجارت میان شبه قاره هند و خلیج فارس در عهد باستان

نویسندگان

1 استادیار گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه زابل، زابل، ایران

2 استادیار پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران.

3 دانشجوی کارشناسی ارشد باستان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22111/jsr.2023.46852.2381
چکیده

چکیده اقیانوس هند به‌عنوان دریایی آزاد و شاه‌راهی تجاری، از دیرباز اهمیت داشته و مورد توجه ایرانیان و سایر ملل باستان بوده است. در دوران ایران باستان، این منطقه به‌لحاظ ارتباط با خلیج‌فارس در زمینۀ دریانوردی و تجارت دریایی نقش بسزایی داشته است. با روی کار آمدن هخامنشیان، اهمیت این مسئله بیشتر شده و تجارت دریایی با اقدامات شاهان این سلسله رونق می‌یابد. پس از فروپاشی حکومت هخامنشی، با روی کار آمدن سلوکیان، تجارت در این منطقه به‌دلیل درگیری برای رسیدن به قدرت، دچار افول می‌شود؛ اما با اضمحلال سلوکیان و تشکیل حکومت اشکانیان و رقابت با رومیان، رونق، مجدداً به این حوزۀ دریایی بازمی‌گردد. ساسانیان نیز روش اشکانیان را در این زمینه در پیش می‌گیرند. در این پژوهش، هدف ما بازشناسی محدودۀ دلتای سند با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و بهره‌گیری از منابع تاریخی است که از این طریق مشخص می‌شود که روند تجارت دریایی در اقیانوس هند، به‌ویژه دلتای سند در دوران باستان به چه صورت بوده است و در چه دورانی تجارت دریایی در این منطقه پیشرفت داشته و یا دچار افول شده است و نیز اینکه علت این پیشرفت یا افول چیست.