ترامتنیت در آیینۀ اسکندری امیرخسرو دهلوی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه زابل، زابل، ایران

2 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه زابل، زابل، ایران

3 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه زابل،زابل،ایران.

doi
10.22111/jsr.2023.43798.2300
چکیده

اسکندر مقدونی یکی از مشاهیری است که سرگذشت تاریخی وی در منابع ایرانی-اسلامی دستخوش تغییروتبدیل‌های فراوانی شده و در سالیان دراز، نوعی از آثار ادبی به‌نام اسکندرنامه‌ها را به‌وجود آورده است که اکنون نمونه‌هایی از آن‌ها به نظم و نثر موجود است. ازجملۀ این آثار می‌توان به آیینۀ اسکندری امیرخسرو دهلوی اشاره کرد که به‌تقلید از اسکندرنامۀ نظامی گنجوی سروده شده است. در این پژوهش که به شیوۀ توصیفی-تحلیلی و برمبنای یادداشت‌برداری کتابخانه‌ای صورت گرفته، تلاش شده است تا انواع روابط متون در آیینۀ اسکندری امیرخسرو دهلوی برپایۀ نظریۀ ترامتنیت ژنت مورد بررسی و تجزیه‌وتحلیل قرار گیرد. پژوهش برپایة این پرسش شکل گرفت که در کتاب آیینۀ اسکندری دهلوی، برجسته‌ترین رابطه از میان انواع روابط ترامتنی نظریة ژرار ژنت کدام است؟ برای پاسخگویی به سؤال تحقیق، به بررسی متن آیینۀ اسکندری و مجموعه‌ای از روابط میان‌متنی آن پرداخته شد. نتایج اولیه حاکی از آن است که مهم‌ترین رابطۀ ترامتنی آیینۀ اسکندری بیش‌متنیت براساس رابطۀ برگرفتگی با کتاب اسکندرنامۀ نظامی است. ‏