فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

روند شهری شدن در کشورهای درحال‌توسعه با عدم تعادل‌های فضایی، قطبی شدن مناطق و گروه‌های اجتماعی، رشد بی‌قواره شهری و شکل‌گیری گستره‌های فقر در حوزه‌های شهری همراه شده است. فقر شهری افراد را با محدودیت‌های بسیاری ازجمله دسترسی محدود به فرصت‌های شغلی - درآمدی، عدم بهره‌مندی از مسکن و خدمات مناسب، محیط‌های ناسالم و خشن، عدم بهره‌مندی از خدمات اجتماعی، سازوکارهای حمایتی بهداشتی و آموزشی، مواجه می‌سازد. تحلیل فضایی این گستره‌ها، میزان محرومیت نواحی مختلف را مشخص و اولویت اقدامات را برای ارتقای سطح زندگی معلوم می‌نماید. هدف پژوهش حاضر بررسی نابرابری‌های موجود و نشان دادن الگوی فقر در بلوک‌های شهری اردبیل با تأکید بر شاخص‌های اجتماعی طی سال‌های 1385 تا 1395 است. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی است. تحلیل فضایی فقر در سطح بلوک‌های شهر اردبیل با استفاده از 21 شاخص اجتماعی و با بهره‌گیری از مدل‌های آمار فضایی، تحلیل لکه‌های داغ و خودهمبستگی فضایی در نرم‌افزار آرک جی‌آی‌اس انجام‌شده است. بر اساس نتایج پژوهش، بلوک‌های شهری اردبیل در هر دوره موردمطالعه در طیف‌های متفاوتی قرار دارند؛ بخش‌های غربی و شمال غربی جز بلوک‌های فقیر، در مقابل شرایط ساکنین بخش‌های جنوبی و بخشی از شمال شرقی شهر به لحاظ اجتماعی بسیار مطلوب می‌باشند. همچنین پژوهش نشان داد که شاخص محاسبه موران برای سال 1385 برابر با 100517/0 و برای سال 1395 برابر با 137205/0 می‌باشد که این نشان‌دهنده خودهمبستگی فضایی داده‌های موردنظر است. الگوی پراکنش فقر در شهر اردبیل از مدل خوشه‌ای تبعیت می‌کند که باعث ایجاد نظام دوقطبی بالاشهری و پایین‌شهری شده است.