عرفان صوفیان ایرانی تبارهند از منظر تحفة النظار فی غرائب الأمصار وعجائب الأسفار
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تاریخ ایران دورۀ اسلامی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران
2 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
doi
10.22111/jsr.2023.45122.2330چکیده
سفرنامۀ ابنبطوطه (703-779 ه.ق) علاوهبر اینکه منبعی غنی بهلحاظ تاریخی، فرهنگی، اجتماعی، جغرافیایی و... است؛ دربردارندۀ اطلاعات ارزشمندی پیرامون تصوف و عرفانِ عارفان قرن هشتم است که میتواند به شناخت بیشتر علمای تصوف و نیز روش و طریقت سیروسلوک آنها کمک شایانی کند. در حوزۀ عرفان و تصوف در سفرنامۀ ابن بطوطه مطالعهای جدی صورت نگرفته است؛ بر این مبنا پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیهبر منابع کتابخانهای در پی اثبات همین ادعاست که تصوف عرفای ایرانیالاصل هند را در سفرنامۀ ابنبطوطه بررسی و تحلیل کند. دستاوردهای پژوهش حاکی از آن است که سفرنامۀ ابنبطوطه میتواند تصویری شفاف از عرفان و تصوف شیوخ و عرفای ایرانی سدۀ هشتم که در هند میزیستهاند، ارائه کند؛ زیرا ابنبطوطه در طول سفر خود از شخصیتهای بسیاری در این زمینه نام میبرد و طریقت آنان را با زبانی ساده و صریح بیان میکند که در دیگر کتب عرفانی کمتر به چشم میخورد. ابنبطوطه از عرفا و شیوخ این دوره با نام «ولی خدا»، «اولیاءالله»، «مرد خدا» و... یاد میکند. سیر و سلوک عرفانی، عبادت و روزهداری، بخشش، کرامات و... ویژگی بارز آنهاست.
