فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نام‌شناسی در آغاز به عنوان یک دانش درزمانی، به ریشه‌شناسی نام‌ها می‌پرداخت؛ اما به مرورزمان ، نقش عوامل فرازبانی‌، مانند شرایط فرهنگی‌، اجتماعی‌، حقوقی و مذهبی نیز در آن مشخص گردید . پژوهش حاضر بر اساس نام‌شناسی واژه‌ میترا است. هدف، ریشه‌شناسی این واژه در زبان‌های فارسی و هندی و بررسی درزمانی کاربرد آن به عنوان اسم خاص و عام است. دگرگونی آوایی، واژگانی و معنایی «میترا» در دوره‌های تحول زبان فارسی، به صورت تحلیل کیفی انجام و با زبان سنسکریت و هندی مقایسه شد‌‌. نتایج نشان داد ایزد آریایی میترا، از نظرجنس دستوری و زیست‌شناختی مذکر است؛ بدین‌ترتیب کاربرد شاخص«الهه» یا «ایزدبانو» برای نام اسطوره‌ای میترا نادرست است‌‌. «میترا» در ورود به دوره زبان‌های ایرانی میانه‌، بر اثر تحولات آوایی‌، تبدیل به «مهر» ‌گردیده و معنای عام آن که در دوره باستان، دوستی و پیمان بود‌، به خورشید تعمیم یافته‌است. «مهر» در زبان‌های ایرانی میانه و نو فارسی، در ترکیب ساخت‌ نام‌ها تنوع زیادی دارد‌. بررسی نشان داد روش‌های ساخت‌واژه اسامی دوقسمتی در هند و ایران مشابه است. بعلاوه، عامل فرازبانی مذهب در نام‌گذاری میترا نشان داد که در ایران معاصر و بین مسلمانان هند، میترا نام دخترانه است؛ اما برای هندوها نام مشترک بین دختر و پسر است.