فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حافظ شاعری است که بر طیف وسیعی از شاعران هم‌روزگار و پس از خود، هم در حوزۀ زبان فارسی و هم در خارج از آن تأثیر داشته و منبع الهام و منشأ خلاقیت کثیری از بزرگان شعر و ادب در سراسر جهان بوده‌‌است. در این میان اقبال لاهوری متفکر و شاعر پاکستانی که به اثرپذیری از مولوی شهرت دارد و در اوان جوانی با حافظ و اندیشه‌های او مخالف بوده، از جمله کسانی است که در میان شاعران شبه‌قاره، بیشترین اثرپذیری را از شعر حافظ داشته؛ اما تاکنون این موضوع مورد توجه پژوهشگران قرار نگرفته‌است. با توجه به این مسئله، پژوهش پیشِ‌رو کوشیده‌است تا ضمن کشف نمونه‌های اثرپذیری اقبال از حافظ در دیوان فارسی و اردوی وی، نمونه‌های استخراج‌شده را با روش توصیفی-تحلیلی طبقه‌بندی و بررسی کند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد اثرپذیری شعر اقبال از حافظ، وجوه و اشکال گوناگونی همچون اثرپذیری واژگانی، گزاره‌ای، گزارشی، تلمیحی، تصویری، ساختاری، الهامی-بنیادی و... دارد و هر دو ساحت صورت و مضمون را دربرمی‌گیرد.