بازخوانی اینیاگرامی شخصیت شیرین در منظومه "شیرین و خسرو" امیر خسرو دهلوی

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بیرجند. بیرجند. ایران

2 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.

doi
10.22111/jsr.2022.28650.1899
چکیده

شخصیت از مهم‌ترین عناصر ادبی به شمار می‌رود. شاعران و نویسندگان همواره می‌کوشیدند با پردازش دقیق شخصیت‌ها، قدرت هنری خویش را به نمایش بگذارند. «شیرین»، قهرمان منظومة عاشقانة «شیرین و خسرو» امیرخسرو دهلوی، از مهم‌ترین شخصیت‌های تاریخی- ادبی است که روایت‌های متعددی از شخصیت وی موجود است. از آنجا که روایت‌های متعدد و متنوع شخصیت «شیرین» در بازنمایی اندیشه‌های متفاوت راوی آن مؤثر است و به درک بهتر اثر کمک می‌کند، این جستار با کاربست نظریة انیاگرام، به بررسی شخصیت وی می‌پردازد. انیاگرام دانش مهمی است که حاصل عرفان شرقی و روان‌شناسی مدرن است و در پی ترسیم روابط پیچیدة انسان‌هاست و امروزه به مثابۀ یک الگوی مهم در نظام‌های آموزش و پرورش، مدیریت‌‌های اجتماعی، ورزشی و آموزش والدین کاربرد دارد تا براساس آن تیپ شخصیتی افراد مرتبط بازشناسی شود و در مناسبت‌های مختلف رفتار متناسب با آن شخصیت در پیش گرفته شود. این جستار یک پژوهش بین‌رشته‌ای است و روش انجام آن به شیوة توصیفی، تحلیلی و تطبیقی است. ابتدا مبانی نظری انیاگرام براساس منابع کتابخانه‌‌ای به‌دقت شناخته و معرفی شده، سپس با بررسی و تحلیل متن، ویژگی‌‌های برجستة شخصیت «شیرین» در روایت امیرخسرو دهلوی در «شیرین و خسرو» استخراج و تجزیه‌و‌تحلیل شده و در پایان این ویژگی‌ها با الگوهای نه‌گانۀ انیاگرامی تطبیق داده شده است. این پژوهش در پی پاسخگویی به این پرسش است که شخصیت شیرین با کدام یک از تیپ‌های نه‌‌گانة انیاگرام مطابقت دارد؟ به‌طور‌کلی با بررسی شخصیت «شیرین» که فردی جذاب، شکاک و وفادار است، می‌‌توان شباهت او را از میان تیپ‌‌های نه‌‌گانة انیاگرام با تیپ شش دریافت.