فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

از دیرهنگام، کسانی که نگاهی ژرف به جهان داشته‌اند، همواره به‌دنبال راهی برای گسترش اندیشه‌ها و ادراکات درونیِ خود بر‌ نمودهای عینیِ جهان محسوس بوده‌اند؛ ازاین‌رو با تأمل در جلوه‌‌های جهان، تلاش کرده‌‌اند تا از محسوسات عبور کرده و به حقیقتی فراتر از آن دست یابند؛ بنابراین، برای نیل به این هدف از نماد استعلایی بهره برده‌‌اند. نماد استعلایی تصویری است از شیء ملموس که این شیء ملموس خود دلالت دارد بر عالم معنی و روح. نماد‌‌های استعلایی در ماهیت با عالم مُثُل افلاطون یا «ایدۀ بنیادین» (اصطلاح افلاطون) ارتباط دارد و در زمرۀ نماد‌‌های عرفانی نیز جای می‌‌گیرد. بیدل دهلوی، گونه‌‌های متنوع این نمادها را به‌کار برده و با توجه به شرایط خاصِ فردی، اندیشه و تخیل خود را در قالب نمادهای استعلایی بیان کرده‌‌ است. از آنجا که نمادهای استعلایی موجب ابهام در شعر می‌‌شوند، نوشتار حاضر بر آن است تا با تأویل این نمادها، از غزل بیدل ابهام‌زدایی کند. در کنار تحلیل محتوایی نمادهای استعلایی، زیبایی‌‌شناسی این نمادها نیز از هدف‌‌های این پژوهش است.