فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: ید از اجزای ضروری هورمون‌های غده تیروئید (T3 و T4) برای زندگی پستانداران است. کمبود ید باعث تولید ناکافی این هورمون‌ها شده که نتیجه کم کاری تیروئید است. ید رسانی از طریق یددار کردن نمک خوراکی، روشی ساده و رایج در دنیا است و تبدیل نمک یددار پودری به شکل بلوک نمکی با مصرف اختیاری توسط دام می‌تواند به سهولت کاربری آن بیانجامد. این تحقیق به‌منظور بررسی و مقایسه تأثیر استفاده از دو نوع بلوک نمکی یددار بر غلظت ید سرم و هورمون‌های تیروئیدی در گوسفند انجام شد. مواد و روش‌ها: ابتدا بلوک‌های نمکی حاوی یدات پتاسیم یا یدات کلسیم با غلظت ید 110 قسمت در میلیون با روش فشرده سازی نمک پودری تهیه شد. در منطقه‌ای که قبلاً کمبود ید در گوسفندان استان مرکزی گزارش شده بود، گلۀ گوسفند داشتی با سابقه کمبود ید به عنوان گله آزمایشی انتخاب شد. در این گله، 63 رأس میش جوان غیر آبستن از نژاد فراهانی (دوره زایش دو تا سوم) با متوسط وزن بدن مشابه ( 4± 46 کیلوگرم) به‌صورت تصادفی به سه گروه 21 رأسی و هر گروه به سه تکرار 7 رأسی شامل گروه شاهد و دو گروه آزمایشی تقسیم شدند. دوره آزمایش دو ماه بود که طی این مدت، دام‌ها روزانه به شکل گروهی در مرتع چرا می‌نمودند و زمان بازگشت از مرتع بر حسب گروه آزمایشی و تکرار مربوطه جدا سازی شده و وارد آغل‌های اختصاص یافته می‌شدند و دسترسی به سنگ نمک یا بلوک نمکی مورد نظر را داشتند. میش‌های گروه شاهد از سنگ نمک معمولی، گروه آزمایشی اول از بلوک نمکی حاوی یدات پتاسیم و در گروه آزمایشی دوم از بلوک نمکی حاوی یدات کلسیم به شکل مصرف اختیاری استفاده نمودند. که طی آن مقدار مصرف نمک، غلظت ید در سطح بلوک‌های نمکی، غلظت ید معدنی سرم خون و غلظت هورمونهایT3 و T4 مورد سنجش قرار گرفت.یافته‌ها: استفاده از هر دو مکمل، منجر به افزایش معنی‌دار ید معدنی سرم خون در پایان زمان آزمایش گردید (01/0 >P) و غلظت ید معدنی سرم برای مکمل یدات کلسیم به شکل معنی‌داری بیشتر از مکمل یدات پتاسیم بود (05/0> P). غلظت سرمی T3 و T4 نیز در گروه‌های مکمل‌دهی شده افزایش یافت (05/0 >P)، لیکن اختلاف معنی‌داری بین این دو گروه مکمل‌دهی شده مشاهده نگردید. نتیجه‌گیری: بلوک‌های نمکی یددار تهیه شده با هر دو ترکیب، وسیله مناسبی برای ید رسانی به دام و پیشگیری از بروز عوارض کمبود ید هستند. این مکمل‌ها کاربری ساده‌ای داشته و می‌توانند جایگزین سنگ نمک شده و به شکل مصرف اختیاری توسط دام مورد استفاده قرار گیرند.