بررسی باستان‌شناختی سامانۀ حسابداری در جوامع انسانی پیش ‌از‌ تاریخ دشت قزوین: مورد مطالعاتی تپه زاغه

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری باستان‌شناسی، گرایش پیش از تاریخ، دانشگاه تهران

doi
10.22059/jarcs.2015.56684
چکیده

بررسی و درک چگونگی پیدایش و گسترش شیوه­های ثبت و ضبط اطلاعات در جوامع انسانی پیش از تاریخ، همواره در مطالعات باستان­شناسی حائز اهمیت بوده است. چنین مطالعاتی از آن رو ارزشمند است که مراحل نخستین استفاده از سامانۀ حسابداری و نظام شمارشی را بررسی می­کند که متعاقباً در عصر شهرنشینی و دوران تاریخی به یکی از عاملیت­های اصلیِ مدیریت نهادمند و دیوان­سالاری مبدل می­شود. تپه­ زاغه واقع در دشت قزوین، یکی از محوطه­های بسیار مهمِ دورۀ گذار از عصر نوسنگی به       مس­سنگی است که طی کاوش­های انجام شده، علاوه بر شواهد و یافته­های فرهنگی گوناگون، مجموعۀ قابل­توجهی از اشیاء شمارشی نیز در آنجا کشف شده است؛ از این ­رو، 238 عدد از اشیاء شمارشی این محوطه از نظر گونه­شناختی و تحلیل نظری بررسی شده­اند. بازشناسی سامانۀ حسابداری و نظام شمارشی در تپه زاغه و همچنین شناخت اینکه این سامانه در جامعۀ زاغه در چه مرحله­ای از تطور قرار داشته است، از اهداف اصلی این نوشتار است. بر اساس مطالعات انجام شده، جامعۀ زاغه سامانۀ حسابداریِ به نسبت رشدیافته­ای به منظور محاسبه، حفظ و نظارت بر میزانِ محصولات کشاورزی و دامداری داشته است و اشیاء شمارشی، به عنوان کارابزار اصلی این فرآیند استفاده شده­اند.