خوانش سیاسی مخاطبان جوانِ ایرانی از فیلم سینمایی جوکر (2019)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم ارتباطات دانشگاه تهران

2 ارشد علوم ارتباطات دانشگاه تهران

doi
10.22034/scm.2024.203833
چکیده

جوکر فیلمی با محتوای اعتراضی است که بسیار مورد توجه مخاطبان ایرانی واقع شد. بنابراین هدف این پژوهش مطالعه خوانش مخاطبان تحصیلکرده تهرانی از فیلم سینمایی جوکر با توجه به میزان همنوایی آنها با نظام سیاسی ایران است. این پژوهش از چارچوب نظری «جهان محلی‌شدن و مصرف رسانه‌ای» و «نظریه تحلیل دریافت» و در بخش روش تحقیق نیز، از روش مصاحبه عمیق استفاده کرده است. نتایج نشان می‌دهد که موافقان نظام سیاسی ایران، متناسب با فرهنگ سیاسی رسمی و همنوا با گفتمان غرب‌ستیز مسلط، شورش و آشوب درفیلم جوکر را موجه دانسته و این شورش را نتیجه ظلم نظام سرمایه‌داری می‌دانند، اما در مقایسه، چنین شورشی را در ایران موجه نمی‌دانند، چرا که معتقدند نظام سیاسی ایران، نظامی ظالمانه نیست و از طرفی زمینه‌های شکل‌گیری آشوب در ایران نه از اصل نظام سیاسی، بلکه از سیاست‌های نئولیبرالی دولت‌هایی نشأت گرفته که با غرب همسو هستند. منتقدان نظام سیاسی که رویکردی اصلاحی به سیاست‌های حاکم دارند، جوکر را هشداری به نظام‌ سرمایه‌داری می‌دانند مبنی بر اینکه شکاف طبقاتی و بی‌توجهی به فقرا، نتیجه‌ای جز شورش و آشوب ندارد، لذا ضرورت اصلاحات را گوشزد می‌کنند، چیزی که قابل تعمیم به جامعه ایران و لازمه نظام سیاسی برای عبور از بحران‌هاست. مخالفان نظام سیاسی ایران با خوانشی متفاوت و با همسان‌انگاری وضعیت ایران با شهر گانتهام، مشروعیت حکومت در ایران را زیر سوال برده و هر نوع آشوب برای عبور از بحران را به رسمیت می‌شناسند. آنها بر این عقیده‌اند که شورش جوکر نتیجه ناامیدی محرومان از اصلاح وضعیت بود.

کلیدواژه‌ها