فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

محمد داراشکوه یکی از عجایب هند، دارای شخصیتی کم‌نظیر در جهان و از دانشمندترین شاهزادگان دورۀ تیموری بوده است که از طریق تألیف و ترجمۀ کتاب‌‌های بسیاری، تلاش گسترده‌‌ای برای وحدت و تقریب مفاهیم عرفان اسلامی و هندو انجام داد. آنچه موجب حیات جاوید و بقای نام داراشکوه شده، نوشته‌های ادبی و عرفانی اوست. یکی از آثار وی، دیوان اشعار فارسی او به نام اکسیر اعظم، مشتمل‌بر ۲۱۶ غزل و ۱۴۸ رباعی است. در این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی و با بررسی کلیه شعرهای دیوان او مشخص شد که اشعار او فاقد تغزلات زمینی است و بیش از هر چیز، مضامین عرفانی و آسمانی را دربرداشته است و در عرفان نیز بیشتر نظریۀ وحدت وجود در آن به چشم می‌‌خورد. همچنین گلچینی از دیوان اشعار او که مشتمل بر تمامی موضوعات مذکور در سروده‌‌های اوست، برگزیده و در سه دستة «اعتقادات (توحید و صفات الهی؛ نبوت)»، «عبادت و سیر و سلوک» و «مواعظ و اخلاق» طبقه‌بندی و بررسی شد. نتیجه آنکه، مضمون اکثر اشعار او همسو با  آموزه‌های قرآن و حدیث است و همگرایی منویات او با معارف اسلامی کاملاً قابل‌مشاهده است. البته در مواردی نیز به اشعار وی نقدهایی وارد می‌‌شود.