بررسی سبکی معدن‌الجواهر اثر ملا طرزی دهلوی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد یاسوج ،دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران.

2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی ، یاسوج، ایران.

3 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی ، یاسوج، ایران..

doi
10.22111/jsr.2021.31887.1998
چکیده

دولت‌خان ملّا طرزی گوالیاری یا دهلوی (قرن یازدهم)، شاعر و نویسندۀ پارسی‌گوی شبه‌قارۀ هند است که مهم‌ترین اثر او کتاب معدن‌الجواهر است. این اثر تاکنون تصحیح نشده و به‌صورت نسخه‌خطی نگهداری می‌شود. مضمون این کتاب مسائل اخلاقی است که در قالب حکایات بیان شده‌اند. این اثر منثور به شیوۀ گلستان سعدی در هفده باب به نگارش درآمده است. در این کتاب بعد از ستایش خداوند و نعت پیامبر اکرم، به مسائل اخلاقی و تربیتی پرداخته شده است. در تحقیق حاضر که به روش توصیفی‌- تحلیلی و با استفاده از ابزار کتابخانه‌ای انجام شده است، نگارندگان به بررسی سبک کتاب معدن‌الجواهر پرداخته‌اند. نتیجۀ تحقیق نشان می‌دهد بسیاری از تعابیر عامیانه و الفاظ کوچه‌بازاری در کلام دولت‌خان راه یافته است. وجود اصطلاحات صوفیانه و عرفانی، نشانۀ علاقۀ طرزی به عرفان است. در حیطۀ زبانی، کاربرد انواع واژه‌های عربی، ترکیبات و عبارات کهن و ساختار دستوری کهن دیده می‌شود. در بررسی ادبی اثر، وجود انواع صور خیال، اعم از تشبیه، استعاره، مجاز و کنایه، بیانگر توانایی نویسنده در پیروی از سعدی شیرازی است.