سازمان دعوت اسماعیلیان و نقش آن در نشر و گسترش مذهب اسماعیلی در شبه‌قارۀ هند

نویسندگان

1 دانشیار گروه تاریخ، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

2 استادیار گروه تاریخ، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد تاریخ، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

doi
10.22111/jsr.2021.32765.2019
چکیده

بهره‌مندی از سازمان دعوت برای نشر و‌ گسترش آیین، از بارزترین مشخصه‌های مذهب اسماعیلی است. اسماعیلیان، بدون هیچ‌گونه تعصبی که منجر به محدودیت شود، به‌خوبی توانستند از ویژگی‌های مثبت تمام مذاهب، فرق و فلسفه‌ها بهره برده و حاصل آن را با شیوۀ تبلیغاتی و تشکیلات بسیار هوشمند و منظم خود باعنوان سازمان دعوت درآمیزند. سؤال بنیادین پژوهش این است که سازمان دعوت اسماعیلیان در قیاس با عوامل دیگر همچون محتوای آموزه‌های اسماعیلی، در استقرار و استمرار آیین اسماعیلی در سرزمین هند چه تأثیری داشته است؟ اهمیت شناخت سازمان دعوت اسماعیلیان در نشر و گسترش مذهب اسماعیلی این است که نتایج شناخت اسماعیلیان از منظر پیروان این فرقه تا حدود زیادی مغفول مانده است؛ ازاین‌رو در این پژوهش تلاش می‌شود به شیوۀ توصیفی-تحلیلی، نقش سازمان دعوت اسماعیلیان و نظام فکری آنان در نشر و گسترش مذهب اسماعیلی در شبه‌قارۀ هند مورد بررسی قرار گیرد. به نظر می‌رسد که به‌رغم تفاوت در فرائض و اعتقادات دینی میان فرقه‌های مختلف اسماعیلیان هند، آنان از مؤلفه‌هایی چون نقش محوری امام در نظام فلسفی و پیوستگی میان تاریخ و فراتاریخ برخوردار هستند و این اندیشه در شیوه‌های تبلیغی و سازمان دعوت نقش اساسی داشته است.