برنامه ریزی و طراحی پارک های علم و فناوری با تاکید بر مزیت های منطقه ای؛ نمونه موردی استان مازندران

doi
چکیده

در روند سیاست‌گذاری و برنامه­ریزی علم و فناوری کشور، ایجاد و توسعه فضاهایی نظیر پارک‌های علم­وفناوری که بتواند در سطح ملی و منطقه­ای باعث تسریع در رشد و سپس توسعه­پایدار مناطق گردد بسیار ضروری است. اقدامات نظری و عملی در سیاست­های نوین برنامه­ ریزی کشور، ضرورت ایجاد پارک‌های علم­وفناوری مبتنی بر بنیان‌های مناطق با هدف دستیابی به توسعه­پایدار را مورد تأکید قرار می‌دهد، لیکن برای وصول به این اهداف، تاکنون معیارها و اصول برنامه‌ریزی و طراحی، تدوین نشده‌اند. در این پژوهش کاربردی، با توجه به ویژگی‌های منحصربه­فرد و مزیت‌های استان مازندران (نمونه مورد بررسی) که بر بستر اقتصاد طبیعت‌بنیان استوار است، اصول برنامه‌ریزی و طراحی متفاوتی برای تدارک و اجرای پارک‌های علم­وفناوری در قیاس با سایر نقاط کشور و جهان صورت گرفته و تلاش شده است تا الگویی مناسب برای شرایط مشابه ارایه گردد. از طریق شناخت مفاهیم مرتبط با موضوع توسعه منطقه‌ای و چگونگی تعیین مزیت‌های منطقه‌ای مبتنی بر روش‌های علمی و ویژگی­های مزیتی، اصول برنامه‌ریزی و طراحی در قالب تدوین بیانیه چشم‌انداز و فرآیند گردش کامل تولید در پارک‌ها تدوین شده‌اند. در جمع‌بندی مشخص شده که برای برنامه‌ریزی پارک‌های علم­وفناوری، با توجه به متغیرهای اجتماعی، اقتصادی، زمانی و بویژه محیطی و فضایی مناطق مختلف، میتوان راهبردهای برنامه‌ریزی و طراحی متفاوتی را ارایه نمود، به ویژه اگر اقتصاد مناطق، «طبیعت‌بنیان» باشد. راهبردهای ارایه شده در پنج عرصه اقتصادی، مدیریتی، محیطی– کالبدی، اجتماعی– فرهنگی و دانش و فناوری دسته‌بندی شده و 65 هدف راهبردی در عرصه ­های مذکور ارایه شده ­اند.