ویژگی‌‌های بارز شخصیت صائب تبریزی از منظر روان‌‌شناسان انسان‌‌گرا، با تکیه‌بر غزلیات شاعر

نویسندگان

1 استادیار گروه روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران

2 دانشجوی دکتری رشتۀ زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران

3 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی ،دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران

4 استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی، بوشهر، ایران

doi
10.22111/jsr.2021.27552.1860
چکیده

شناخت ویژگی‌‌ها و مؤلفه‌‌های شخصیتی افراد خاص همچون نوابغ، مشاهیر، علما و ادبا، یکی از نیازهای اساسی فرهنگ هر ملّت است و این مهم، در حوزۀ روان‌‌شناسی بر عهدۀ روان‌‌شناسان شخصیت است. هدف نهایی در این مقاله، کشف و شناسایی مؤلّفه‌‌های بارز شخصیت صائب تبریزی -شاعر سبک هندی- از دیدگاه روان‌‌شناسان انسان‌‌گراست. برای دست‌‌یابی به این مقصود، از سخنان و اشعاری که شاعر با توجه به دو خصیصۀ مهم سبک هندی یعنی بسیارگویی و کشف مضمون‌‌های تازه، در دیوان غزلیاتش به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم به خود پرداخته، استفاده شده است. در این روش، 364 غزل از دیوان مذکور براساس جدول مورگان و با استفاده از روش نمونه‌‌گیری تصادفی ساده از بین 6995 غزل، انتخاب و بررسی شده است. بر‌همین‌اساس، بعد از بیان معنا و مفهوم شخصیت و ذکر رویکرد انسان‌‌گرایان در این زمینه، مفهوم خودشکوفایی توضیح داده شده و پس از آن، دوازده ویژگی بارز شخصیت صائب به‌عنوان فردی خودشکوفا از غزل‌‌های منتخب او استخراج و تحلیل شده است. در این تحقیق که رویکردی توصیفی- تحلیلی دارد، ضمن تبیین ویژگی‌های بارز شخصیت شاعر، سعی شده است به این پرسش اساسی پاسخ داده شود که آیا صائب تبریزی انسانی خودشکوفاست؟