فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اشتراک و تبادل سنت‌های فرهنگی بین ایران و هند در دورۀ گورکانی به اوج خود می‌‌رسد. حوزۀ‌‌ اصلی عینیت‌یافتن فرهنگ‌‌ها را می‌‌بایست در هنر و ادبیات جست‌وجو کرد. این پژوهش به مطالعۀ یکی از مصادیق این ارتباط فرهنگی، یعنی نگارگری و ذیل آن نسخۀ مصور خمسۀ نظامی که در دورۀ گورکانی هند توسط نگارگران مکتب هندوایرانی مصور شده و همچنین به تأثیرات ویژگی‌های نگارگری مکتب تبریز بر این نسخه، می‌‌پردازد. سؤالاتی که مطرح می‌شود این است که: نظام نشانه‌‌ای نگارگری مکتب تبریز صفوی چگونه در سپهرنشانه‌‌ای گورکانیان هند ترجمه ‌شده است؟ تأثیر این ترجمه‌پذیری بر نگاره‌‌های نسخۀ خمسۀ نظامی مصورشده در دورۀ اکبر شاه چگونه است؟ روش تحقیق توصیفی-تحلیلی با رویکرد سپهرنشانه‌‌ای بر پایۀ آرای یوری لوتمان بوده و هدف مقاله، خوانش نشانه‌های تأثیرگذار نگارگری صفوی بر نگارگری گورکانی هند و چگونگی این تأثیر در مصورسازی نگاره‌های خمسۀ نظامی در دورۀ سلطنت اکبرشاه است. نتایج پژوهش نشان داد که مصورسازی نسخۀ خمسۀ نظامی در هند، به‌واسطۀ مهاجرت نگارگران ایرانی به هند، متأثر از نگارگری مکتب تبریز صفوی است. تأثیرات این ویژگی‌ها در اکثر نگاره‌‌های خمسۀ نظامی ازجمله ترکیب‌بندی، شخصیت‌پردازی، نقوش تزئینی، فرم‌‌ها و بافت‌‌ها به‌وضوح دیده می‌‌شوند.