تبیین تأثیرگذاری مذهب بر کشمکش‌‌های سرزمینی در منطقۀ جنوب آسیا

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی دانشگاه تهران

2 استادیار جغرافیای سیاسی دانشگاه تهران (نویسنده مسئول)

doi
10.22111/jsr.2020.25628.1791
چکیده

مسائل مربوط به قلمرو و قلمروخواهی/ قلمروسازی به‌‌عنوان بُن‌‌مایۀ بسیاری از موضوعات و پدیده‌‌های جغرافیای-سیاسی، هنگامی‌‌که با کشمکش همراه باشند، اهمیت زیادی می‌‌یابند. کشمکش‌های سرزمینی و قلمرویی به‌‌نوبۀ خود می‌‌توانند از دین/ مذهب متأثر شوند؛ به‌‌طوری‌‌که موضوعات دینی/ مذهبی می‌‌توانند از یک‌‌سو منجر به‌‌ وقوع کشمکش‌های سرزمینی ‌شوند و از سوی دیگر، ادعای مالکیت و حاکمیت بر یک سرزمین واحد از سوی گروه‌های مذهبی/ دینی متفاوت می‌‌تواند پدیدآورندۀ کشمکش‌‌های سرزمینی باشد. منطقۀ جنوب آسیا یکی از مناطقی است که در آن کشمکش‌‌های سرزمینی به‌‌خوبی قابل‌مشاهده است. این منطقه، نخست پس از سلطۀ بریتانیا و سپس، بعد از تجزیه در سال 1947م شاهد بروز هرچه بیشتر کشمکش‌‌های سرزمینی در درون کشورها و بین کشورهای عضو بوده که در موارد متعددی این کشمکش‌‌ها از دین/ مذهب تأثیر پذیرفته؛ به‌‌طوری‌‌که پیامدهای مستقیمی بر کل منطقه داشته‌است.پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانه‌‌ای، به این سؤال می‌‌پردازد که چگونه متغیر دین/ مذهب بر کشمکش‌‌های سرزمینی در منطقۀ جنوب آسیا تأثیر گذاشته‌است. نتایج تحقیق نشان می‌‌دهد، دین/ مذهب نه به‌‌تنهایی، بلکه به‌‌عنوان یک متغیر میانجی مهم در کنار عواملی مانند ملی‌‌گرایی و نژادگرایی، در بروز کشمکش‌‌های سرزمینی در این منطقه تأثیرگذار بوده‌است.