تحلیل مدل شکل‌گیری کارکردهای نظام نوآوری فناورانه نوظهور در ایران؛ مطالعه موردی بخش نانوفناوری

نویسندگان
doi
چکیده

مقاله حاضر به دنبال تحلیل نحوه شکل‌گیری و رشد بخش نانوفناوری در ایران با بهره‌گیری از مفهوم نظام نوآوری فناورانه و با استفاده از رویکرد کارکردی می‌باشد. برای این منظور در این تحقیق دو مسیر کیفی و کمی برای تحلیل نحوه شکل‌گیری کارکردهای نظام نوآوری فناورانه در بخش نانوفناوری طی شده است. از یک سو با بهره‌گیری از مصاحبه با فعالان حوزه نانوفناوری کشور و بررسی و تحلیل محتوای اسناد و فعالیت‌های انجام شده در این بخش و با تکنیک "نگاشت تاریخی داده‌ها" اقدام به ترسیم مسیر شکل‌گیری نانوفناوری در ایران شده است. از سوی دیگر، با بهره‌گیری از یک پیمایش، ابتدا ابعاد و مولفه‌های مدل مفهومی با استفاده از روش تحلیل عاملی تاییدی مورد تایید قرار گرفتند و سپس، مسیر و نحوه تاثیرگذاری کارکردهای مختلف بر یکدیگر با استفاده از مدل معادلات ساختاری مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته‌اند. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که دولت به عنوان محرک اصلی در شکل‌گیری کارکردهای نهادینه‌سازی و قانون‌مندسازی، هدایت تحقیقات و نوآوری و تامین و تخصیص منابع، نقشی کلیدی ایفا کرده است و بر این اساس، ما این مسیر شکل‌گیری را تحت عنوان "موتور شکل گیری حمایت و فشار دولت" نام گذاری می‌کنیم.