آسیب‌شناسی سیاست‌گذاری تجاری‌سازی پژوهش‌ در نظام دانشگاهی ایران

نویسندگان

1 استادیار، گروه مدیریت آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

2 استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران

3 دکتری برنامه ریزی توسعه آموزش عالی و مدرس دانشگاه، گروه مدیریت آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان،ایران

doi
10.22054/jks.2022.62572.1461
چکیده

امروزه تجاری شدن پژوهش‌­های دانشگاهی می­‌تواند سهم بسیار زیادی در رشد اقتصادی کشورها ایفا نماید، لذا اغلب کشورها با تدوین سیاست‌­هایی سعی در کمک به فرایند تجاری‌سازی تولیدات پژوهشی در نظام دانشگاهی خود، در راستای تسریع و تسهیل این مهم کرده‌­اند؛ بنابراین، پژوهش حاضر بر آن بود تا با استفاده از رویکرد کیفی مبتنی بر روش نظریه برخاسته از داده­‌ها و از طریق مصاحبه با متخصصان حوزه تجاری‌سازی در آموزش عالی، ضمن شناسایی آسیب­‌ها و موانع بازدارنده سیاست‌گذاری تجاری‌سازی پژوهش‌­ها در نظام دانشگاهی ایران، رویکردی که در این سیاست به­‌کار گرفته‌شده را شناسایی کند. براین اساس، پژوهشگران با تکیه‌بر طرح نوظهور به‌­عنوان یکی از طرح­‌های مورداستفاده در روش نظریه برخاسته از داده‌­ها و با استفاده از روش نمونه‌گیری نظری و در نظر گرفتن اشباع نظری در داده‌­ها، تعداد 9 نفر از صاحب­‌نظران حوزه تجاری‌سازی را جهت مصاحبه بدون ساختار انتخاب نمودند. برای اعتبار یابی داده‌­های پژوهش، پژوهشگران از بازخورد مشارکت­‌کننده استفاده کردند. یافته­‌ها نشان از آن داشت که اجرای سیاستِ تجاری­سازی پژوهش با آسیب‌­ها و بازدارنده­‌هایی از قبیل، فرهنگی، اقتصادی، رشته­ دانشگاهی، آموزشی، فرایندی، بافتاری و فردی مواجه است؛ بنابراین، با توجه به ماهیت و جنسِ موانعِ پیشِ ­روی، می‌توان نتیجه گرفت که چرخه­ شوم فرم گرایی در سیاست تجاری­‌سازی پژوهش­‌های دانشگاهی در ایران ریشه دوانده است.