نگاهی تحلیلی به پراکندگی جغرافیایی اختراعات در ایران

doi
چکیده

با توجه به نقش نوآوری به‌عنوان یکی از عوامل مهم تفاوت در عملکرد اقتصادی مناطق و کشورها، بسیاری از پژوهشگران به دنبال شاخص‌هایی برای شناسایی و پایش فعالیت‌های نوآورانه و پراکندگی جغرافیایی این فعالیت‌ها بوده‌اند. در این میان، اختراعات ثبت شده به عنوان شاخصی از خروجی‌های نوآورانه و تحلیل‌های مبتنی بر اطلاعات افشا شده این اختراعات، اهمیت فزاینده‌ای در سیاست‌گذاری‌های ملی، بخشی و حتی بنگاهی یافته است. در این پژوهش برای نخستین بار بانکی اطلاعاتی از اختراعات ثبت شده در ایران در فاصله سال‌های 1387 تا 1389 تهیه و مورد تحلیل قرار گرفت. در این راستا سه پرسش مهم از نگاه سیاست‌گذاری فناوری که تاکنون بی‌پاسخ مانده بودند شامل چگونگی پراکندگی فعالیت‌های نوآورانه در سطح استان‌های کشور، تاثیر فاصله استان‌ها تا پایتخت و میانگین سطح درآمد خانوارهای هر استان بر فعالیت‌های نوآورانه استان‌های کشور مورد کاوش قرار گرفتند. نتایج نشان‌دهنده تمرکز شدید فعالیت‌های نوآورانه در تهران و چند شهر بزرگ است. همچنین، دستاوردهای این پژوهش بر عدم تاثیر میانگین سطح درآمد خانوار اما تاثیر معنادار فاصله استان‌ها تا پایتخت بر تعداد اختراعات ثبت شده استان‌های کشور دلالت می‌کنند.