فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با پناهنده‌شدن همایون شاه به دربار شاه طهماسب صفوی، بنیان قالی‌بافی هند تحت‌تأثیر هنر و فرهنگ ایرانی شکل گرفت. در این زمان، تعدادی از نقاشان، صنعتگران و بعدها بافندگان ایرانی، به کشور هند مهاجرت کردند و کارگاه‌‌های سلطنتی با نفوذ هنر و فرهنگ ایرانی در هند راه‌اندازی شد. در پژوهش حاضر می‌‌کوشیم به این پرسش پاسخ بدهیم که آیا نقوش در قالی‌‌های هند گورکانی تحت‌تأثیر الگوهای طراحی قالی ایرانی بوده است. برای پاسخ‌دادن به این سؤال، نمونه‌قالی‌‌های موزۀ متروپلیتن نیویورک به روش توصیفی- تحلیلی و جمع‌‌آوری اطلاعاتِ کتابخانه‌‌ای، مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج نشان می‌‌دهد که نقوش در قالی هندی- مغولی که در ابتدا تقلیدی صِرف از قالی‌‌های صفوی شامل نقوش شاه عباسی و اسلیمی به سبک هراتی بود، کم‌‌کم با طراحی ناتورالیستی و طبیعت‌‌گرایانه از گیاهان و جانوران (طبیعی و اساطیری) اجرا شد. علاقۀ هنرمندان هندی به طبیعت‌‌گرایی و رنگ‌های تند در نمونه‌فرش‌های اواسط دوران گورکانی آشکار است. با مطالعۀ نمونه‌‌های موجود در موزۀ متروپلیتن نیویورک، گذر طراحی قالی هندی از دورۀ اولیه که تقلیدی از هنر صفوی بود، به دورۀ هنر هندی با رنگ‌و‌بوی خاص خود کاملاً ملموس و قابل‌مشاهده است.