پیوند فرهنگی ایران و هند؛ رد پای معماران ایرانی در ساخت باغ‌های تاریخی کشمیر

نویسندگان

1 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد باستان‌شناسی دانشگاه بیرجند

2 استادیار گروه باستان‌شناسی دانشگاه بیرجند (نویسنده مسئول)

doi
10.22111/jsr.2021.36579.2134
چکیده

باغ ایرانی با توجه به الگوی خاص، طراحی هوشمندانه و پیشینۀ تاریخی که دارد، به‌عنوان یکی از نخستین الگوهای باغ‌‌سازی جهان همواره مورد توجه طراحان باغ سایر ملل بوده است. یکی از دستاوردهای فرهنگی ورود ایرانیان مسلمان به سرزمین هند و گسترش اسلام در شبه‌قاره هند، تأثیرگذاری الگوی باغ ایرانی بر باغ‌‌سازی این سرزمین در زمان حکومت امرای گورکانی است که نتیجۀ نهایی آن احداث باغ‌‌هایی به شیوۀ باغ‌‌سازی ایرانی در شبه‌قاره هند ازجمله منطقۀ کشمیر هند شده است. با توجه به روابط سیاسی و فرهنگی طولانی‌مدتی که هند با ایران داشته و همچنین برپایۀ شواهد موجود، باغ‌‌های شبه‌قاره هند-پاکستان از قرن شانزدهم تا هجدهم، نتیجۀ پیوند فرهنگی هندیان با سایر ملل و دوران امپراتوری مغول در شمال هند است. این پژوهش با روش تحلیل تاریخی به بررسی نقش و الگوی باغ ایرانی در باغ‌‌سازی منطقۀ کشمیر هند و بیان شباهت‌‌ها و تفاوت‌‌های آن‌ها می‌‌پردازد. هدف این مقاله، شناخت بهتر پیوندهای فرهنگی شبه‌‌قارۀ هند و ایران در زمینۀ معماری و طراحی باغ است. روابط سیاسی و فرهنگی این سرزمین با ایران، باعث شده نگارندگان به دنبال پاسخ این پرسش‌‌ها باشند که باغ‌‌های باربری کشمیر تحت‌تأثیر باغ‌‌سازی ایرانی شکل گرفته‌‌اند؟ و همچنین می‌‌توان میان باغ‌‌های کشمیر و باغ‌‌سازی ایرانی همگونی و هم‌پیوندی معماری و طراحی یافت؟ شواهد موجود حاکی از آن است که ایرانیان مسلمان نقش مهم و تأثیرگذاری در سنت باغ‌‌سازی منطقۀ کشمیر هند داشته‌‌اند که در مقالۀ پیشِ‌رو مورد بررسی قرار خواهند گرفت.