فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: مواد خشبی اغلب به دلیل دارا بودن ترکیبات دیواره‌ سلولی (سلولز، همی‌سلولز و لیگنین) قابلیت هضم کمی دارند و این مسئله سبب ماندگاری بیشتر مواد خوراکی در شکمبه، کاهش مصرف خوراک، کاهش قابلیت هضم و کاهش تولید در نشخوار کنندگان است. به همین دلیل محققان به‌دنبال یافتن راهی برای افزایش قابلیت هضم و تجزیه‌پذیری مواد خشبی در شکمبه بوده‌اند. در چند دهه اخیر استفاده از پرتوتابی الکترونی در پژوهش‌های تغذیه دام مورد توجه قرار گرفته است. در مطالعات مختلف بهبود فراسنجه‌های تجزیه‌پذیری و افزایش اتصال باکتری‌ها به ذرات الیاف مواد خوراکی در اثر به‌کارگیری روش‌های پرتوتابی الکترونی به اثبات رسیده است. انجام این تحقیق که افق تازه‌ای از کاربرد این صنعت را در پژوهش‌های تغذیه دام مورد بررسی قرار داده و می‌تواند سرآغازی برای تحقیقات بیشتر در این زمینه باشد. لذا هدف از این مطالعه بررسی اثر اثر سطوح مختلف پرتوتابی الکترون روی فراسنجه‌های تجزیه‌پذیری الیاف نامحلول در شوینده اسیدی، توزیع اندازه ذرات و فراوانی نسبی باکتری‌های فیبرولیتیک در الیاف کاه گندم، کاه جو و باگاس نیشکر بود.مواد و روش‌ها: برای تعیین فرسنجه‌های تجزیه‌پذیری از تعداد 3 رأس گوسفند نژاد شال فیستولاگذاری شده با میانگین وزن حدود 59 کیلو‌گرم و با میانگین سنی تقریباً 12 ماه استفاده شد. گوسفندان در جایگاهی مسقف و نیمه باز، داخل قفس متابولیکی با جیره‌ای کمی بیش از سطح نگهداری، قرار داشتند. پرتوتابی الکترون روی مواد خوراکی در مرکز پرتوفرآیند یزد با دزهای 250 و 500 کیلوگری انجام شد. پرتوتابی با استفاده از شتاب‌دهنده الکترون مدل TT 200 با انرژی ثابت 10 مگا الکترون ولت و با خطای حداکثر 10 درصد انجام شد. برای بررسی اثرات پرتوتابی الکترون بر اندازه ذرات، توزیع اندازه ذرات با استفاده از الک‌های جداکننده ذرات تعیین شد. بدین منظور از سیستم پنسیلوانیا دارای 3 الک با اندازه قطر منافذ 19، 8 و 18/1 میلی‌متر استفاده شد. برای تعیین چسبیدن باکتری‌های شکمبه به ذرات خشبی از روش کیسه‌های نایلونی و دو روش مولکولی و ایزوتوپی استفاده شد. برای این منظور از 3 رأس گوسفند مجهز به فیستولای شکمبه‌ای استفاده شد. برای مشاهده وضعیت دیواره سلولی مواد خشبی، از میکروسکوپ الکترونی نگاره مدل LEO44Oi ساخت کشور انگلستان استفاده شد. برای این منظور از هر نمونه مواد خوراکی با سه دز مختلف (صفر، 250 و 500 کیلوگری) و با بزرگنمایی X 800 تصویربرداری شد.یافته‌ها: نتایج اثر پرتوتابی الکترون روی فراسنجه‌های تجزیه‌پذیری الیاف نامحلول در شوینده اسیدی کاه گندم، کاه جو و باگاس نیشکر نشان داد که در بخش‌های سریع‌تجزیه، کندتجزیه، ثابت نرخ تجزیه و تجزیه‌پذیری مؤثر با سرعت‌های عبور مختلف، تفاوت معنی‌داری بین تیمارهای آزمایشی وجود دارد (05/0>P). پرتوتابی در کاه گندم و کاه جو در سطوح 250 و 500 کیلوگری نسبت به گروه شاهد، سبب افزایش معنی‌داری فراسنجه‌های تجزیه‌پذیری شد. همچنین پرتوتابی در باگاس نیشکر در سطح 500 کیلوگری نسبت به سایر تیمارها، سبب افزایش معنی‌داری فراسنجه‌های تجزیه‌پذیری در بخش‌های کندتجزیه و تجزیه‌پذیری مؤثر با سرعت‌های عبور مختلف شد. نتایج اثر پرتوتابی الکترون روی توزیع اندازه ذرات نشان داد که تفاوت معنی‌داری بین تیمارهای آزمایشی وجود نداشت. نتایج اثر پرتوتابی الکترون روی فراوانی نسبی باکتری‌های فیبرولیتیک مایع شکمبه نشان داد که تفاوت معنی‌داری در فراونی نسبی باکتری‌های رومینوکوکوس فلاوفسینس و فیبروباکتر سوکسینوژنز بین تیمارهای آزمایشی وجود دارد (05/0>P). با افزایش سطح پرتوتابی تا 500 کیلوگری، افزایش فراوانی نسبی باکتری‌های رومینوکوکوس فلاوفسینس و فیبروباکتر سوکسینوژنز در برخی تکرارهای آزمایش مشاهده شد که نسبت به گروه شاهد به‌طور معنی‌داری بالاتر بود. تنتیجه‌گیری: نتیجه کلی تحقیق حاضر نشان داد که پرتوتابی در سطوح 500 کیلوگری، سبب افزایش معنی‌داری فراسنجه‌های تجزیه‌پذیری الیاف نامحلول در شوینده اسیدی، فراوانی نسبی باکتری‌های رومینوکوکوس فلاوفسینس و فیبروباکتر سوکسینوژنز و نیز تخریب ساختار دیواره سلولی الیاف خام در مواد خوراکی مورد آزمایش شد.