بررسی ابعاد تاریخی-ادبی «مغازی‌النبی»؛ یگانه منظومۀ تاریخ پیامبر در کشمیر

نویسندگان

1 استادیار زبان و ادبیات فارسی پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق(ع)

doi
10.22111/jsr.2020.32197.2005
چکیده

در میان آثار ادبی روایت بخش­هایی از زندگی پیامبر و ستایش از ایشان پربسامد است اما اندک‌شماری از متون ادب فارسی به روایت کامل زندگی پیامبر پرداخته­اند که یکی از مهم­ترین این آثار، منظومۀ«مغازی‌النبی» صرفی­کشمیری است که فرسنگ­ها دورتر از پایتخت سیاسی ایران در کشمیر، سروده شده است. این اثر، نمونۀ بی­همتا‌ و جامع از تاریخ پیامبر به‌شمار می‌رود که گمنام مانده است. این نوشتار در پی پاسخ به این سوال است که مؤلفه‌های «مغازی‌النبی» به‌عنوان یک «منظومۀ تاریخی» وشیوۀ روایت صرفی از تاریخ پیامبر چگونه است؟ روش پژوهش توصیفی-تحلیلی است و در آن ضمن معرفی صرفی، به تحلیل ساختار «مغازی‌النبی» در پنج مختصۀ «تاریخ‌نگاری»، «رویکرد تحلیلی»، «جزئی‌نگری»، «روایت‌گری» و «انعکاس اعتقادات» پرداخته شده است. حاصل پژوهش بیانگر آن است که صرفی همانند مورخان، به شیوه‌ای مستند جزئیات زندگی پیامبر را شرح داده است که نمی‌خواهد هیچ‌یک از وقایع و شخصیت‌های زمان ایشان فراموش شود؛ ازاین‌رو، به‌جای استفاده کردن از زبان شاعرانه و عناصرادبی، در پی روایت تاریخ  با زبانی ساده است؛ به‌گونه­ای‌که، کیفیت روایت بر عناصر شاعرانۀ متن تسلط دارد.