بررسی تفاوت‌های جنسیتی در ادراک فضاهای دانشگاهی: از منظرتأثیر طراحی فرم و فضا، مصالح و تناسبات معماری

نویسندگان

1 دکتری معماری، گروه معماری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران، پژوهشگر نخبه گروه معماری و طراحی محیط، دانشگاه علم و

2 دانشجوی کارشناسی ارشد معماری، موسسه آموزش عالی غیر انتفاعی راهبرد شمال، رشت، ایران

3 دکتری معماری، عضو هیئت علمی موسسه آموزش عالی غیر انتفاعی مهر آستان ، آستانه ، ایران

4 دانشجوی کارشناسی ارشد معماری، موسسه آموزش عالی غیر انتفاعی راهبرد شمال، رشت، ایران

doi
10.22034/jgeoq.2025.502192.4222
چکیده

این پژوهش به بررسی تفاوت‌های جنسیتی در ادراک فضاهای دانشگاهی از منظر طراحی فرم، فضا، مصالح و تناسبات معماری می‌پردازد. هدف کلی این تحقیق تحلیل تأثیر عوامل معماری بر ادراک دانشجویان زن و مرد از فضاهای دانشگاهی با تأکید بر امنیت، تعلق، کارایی،مصالح، تناسبات و تعاملات اجتماعی است.برای جمع‌آوری داده‌ها، از پرسشنامه‌ای با 23 سؤال بسته استفاده شد که به مقایسه ادراک جنسیتی دانشجویان در مقاطع تحصیلی مختلف و در دانشگاه‌های متفاوت می‌پرداخت. نمونه آماری شامل 150 نفر بود که پس از حذف پرسشنامه‌های ناقص، 100 پرسشنامه تحلیل گردید.تحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون t مستقل نشان داد که طراحی فرم و سازماندهی فضا تأثیر معناداری بر احساس امنیت و تعلق در میان زنان و مردان ندارد. همچنین، تفاوت معناداری در تعاملات اجتماعی دانشجویان در فضاهای دانشگاهی بر اساس جنسیت مشاهده نشد. با این حال، در زمینه تناسبات و مقیاس فضاها، نتایج حاکی از تفاوت‌های معنادار بین زنان و مردان بود. مردان به فضاهای بزرگ‌تر و بازتر علاقه بیشتری داشتند، در حالی که زنان فضاهای جمع‌وجور و متناسب را ترجیح می‌دادند. از سوی دیگر، در بخش مصالح و مواد، هیچ تفاوت معناداری بین ترجیحات دو جنس مشاهده نشد یافته‌های این تحقیق می‌تواند به معماران و طراحان در طراحی فضاهای دانشگاهی پاسخگو به نیازهای جنسیتی کمک کند و مدل‌هایی برای بهینه‌سازی طراحی بر اساس برابری جنسیتی ارائه دهد. این پژوهش بر اهمیت در نظر گرفتن تفاوت‌های جنسیتی در طراحی معماری تأکید دارد تا محیط‌هایی امن، دلپذیر و کارآمد برای همه دانشجویان فراهم شود.