مدیریت‌شهری و ارتقای فضاهای عمومی؛ چارچوبی برای توسعۀ فراگیر و پایدار در کلان‌شهرهای ایران

نویسندگان

1 دانشیار گروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاداسلامی، تبریز، ایران.

2 دانشیار گروه معماری و شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.

3 دانشجوی دکتری طراحی شهری، گروه شهرسازی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

4 استادیار گروه معماری و شهرسازی، واحد ایلخچی، دانشگاه آزاداسلامی، ایلخچی، ایران

doi
10.22034/ispdrc.2025.2052170.1155
چکیده

مدیریت‌شهری مؤثر، به‌عنوان بستر اصلی توسعۀ پایدار، نقشی حیاتی در شکل‌دهی به فضاهای عمومی و ارتقای کیفیت زندگی در جوامع شهری ایفاء می‌کند. به‌طورخاص، مدیریت‌شهری به‌مثابۀ یکی‌از پارامترهای کلیدی در توسعۀ فراگیر و پایدار کلان‌شهرهای ایران، نقشی اساسی در ارتقای کیفیت و دسترسی به فضاهای عمومی ایفاء می‌کند. این پژوهش باهدف تدوین چارچوبی برای توسعۀ پایدار و بهره‌وری فضاهای عمومی، بر تحلیل تأثیر سه پارامتر اصلی شامل «دسترسی عادلانه به فضاهای عمومی»، «کیفیت طراحی فضاها»، و «پایداری محیطی»، متمرکز شده است. متدولوژی موردتبیین در قالب ترکیبی بوده و شامل دو قسمت است: در بخش کیفی، داده‌ها ازطریق تحلیل اسناد، مطالعات موردی و مصاحبه‌های عمیق با 21متخصص خبره در حوزۀ مدیریت‌شهری و برنامه‌ریزی گردآوری شد. و در بخش کمی، اطلاعات با توزیع پرسش‌نامه میان 384شهروند، مدیر و کارشناس شهری جمع‌آوری و با نرم‌افزار-(Spss)، و سپس باتمرکزبر روش‌ آماری (t-test)، تجزیه‌وتحلیل گردید. نتایج نشان می‌دهد که طراحی و مدیریت اثربخش فضاهای عمومی، باتأکیدبر اصول عدالت فضایی، ارتقای کیفیت محیطی و پایداری، تأثیر چشمگیری بر بهبود کیفیت زندگی شهری و افزایش تاب‌آوری کلان‌شهرها دارد. این مطالعه چارچوبی عملی برای سیاست‌گذاران و مدیران شهری ارائه می‌دهد تا ازطریق بهبود بهره‌وری فضاهای عمومی و تقویت هم‌افزایی نهادی، توسعۀ فراگیر و پایدار در کلان‌شهرهای ایران محقق شود.