ارزیابی میزان برخورداری مناطق شهری از سرانه کاربری‌های خدماتی با رویکرد ارتقاء تاب‌آوری در برابر کووید-19 (مورد مطالعاتی: کلانشهر تهران)

نویسندگان

1 گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

2 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

doi
10.22034/ispdrc.2025.2054112.1166
چکیده

با توجه به نقش حیاتی کاربری‌های خدماتی در پاسخگویی به نیازهای اساسی و ضروری شهروندان، دسترسی عادلانه، متوازن و مطلوب مناطق شهری به این خدمات و توزیع فضایی هوشمندانه و استراتژیک آن‌ها، نه تنها به رفاه عمومی شهروندان کمک می‌کند، بلکه بر ارتقاء و بهبود تاب‌آوری شهری در مواجهه با مخاطرات محیطی، به‌ویژه شیوع بیماری‌های مسری و دیگر بحران‌های بهداشتی، تأثیرگذار است. برنامه‌ریزی شهری کارآمد در این زمینه با تمرکز بر توزیع بهینه خدمات در سطح محله‌ها و مناطق، می‌تواند نقشی اساسی در ارتقای کیفیت زندگی و تقویت سلامت و امنیت عمومی ایفا کند. در این راستا، هدف اصلی پژوهش حاضر ارزیابی میزان برخورداری مناطق 22گانه شهر تهران از سرانه کاربری‌های خدماتی به‌منظور ارتقاء تاب‌آوری شهری در برابر بحران‌های بهداشتی مانند بیماری‌های همه‌گیر، از جمله کووید-19، است. پژوهش از نظر هدف، کاربردی و روش آن توصیفی- تحلیلی مبتنی بر داده‌های کمی گردآوری شده از طرح‌ها و آمارنامه‌های موجود می‌باشد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با کاربست مدل ترکیبی SWARA-COPRAS صورت گرفته است و جهت ترسیم نقشه‌ها از نرم افزار GIS استفاده شده است. نتایج پژوهش نشان داده است که عدالت در برخورداری از سرانه کاربری‌های خدماتی در کلانشهر تهران رعایت نشده است و متأثر از توزیع نامتعادل و نابرابر سرانه این کاربری‌ها در سطح مناطق ۲۲گانه کلانشهر تهران، میزان خودکفایی مناطق و در پی آن، سطح تاب‌آوری شهروندان هر منطقه در مواجهه با شرایط اضطراری و دوره‌های قرنطینه ناشی از همه‌گیری کووید-19 متفاوت می‌باشد.