شناسایی مؤلفه‌های شهر تاب آور هوشمند جهت پایداری مجتمع‌های زیستی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه برنامه‌ریزی شهری و توسعه منطقه‌ای، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری شهرسازی، گروه برنامه‌ریزی شهری و توسعه منطقه‌ای، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

3 استاد، گروه برنامه‌ریزی شهری و توسعه منطقه‌ای، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

doi
10.22034/ispdrc.2025.2042017.1135
چکیده

شهرها در معرض یک سری تهدیدهای بیرونی و ضعف‌های داخلی می‌باشند. تهدیدهای بیرونی همان مخاطرات محیطی هستند و از ضعف‌های داخلی می‌توان به حاشیه‌نشینی، بهره‌برداری بی‌ضابطه از منابع زمین، جدایی گزینی اجتماعی و فضایی، آلودگی هوا و ترافیک اشاره کرد. در ادبیات جهانی جهت کم کردن اثر تهدیدهای بیرونی یا همان مخاطرات محیطی شهرها را تاب آور می‌کنند و همچنین برای کاهش مشکلات داخلی شهرها از هوشمندی بهره می‌گیرند. هدف از پژوهش حاضر شناسایی مؤلفه‌های شهر تاب آور هوشمند می‌باشد. پژوهش حاضر ازنظر هدف اکتشافی است و جهت استراتژی پژوهش از مرور سیستماتیک (مرور نظام‌مند) استفاده می‌شود. در این پژوهش جهت بررسی و شناسایی تاریخچه، اهداف، مؤلفه‌ها و ابعاد شهر تاب آور هوشمند با جستجو در پایگاه‌های اطلاعاتی علمی و پژوهشی معتبر بین‌المللی مانند وب آو ساینس، اسکوپوس، ساینس دایرکت، گوگل اسکالر، پروکوست و ... پژوهش‌های مرتبط و معتبر جهت انجام پژوهش جمع‌آوری‌شده‌اند. درنهایت مؤلفه‌های مشارکت، شبکه‌سازی، کارایی، نوآوری، انسجام اجتماعی، محیط زیستی، برابری، سازگاری، یادگیری، همیاری، آگاهی، تنوع، انعطاف‌پذیری و خلاقیت به‌عنوان مؤلفه‌های شهرتاب آور هوشمند استخراج شدند و در پایان مؤلفه‌های استخراج‌شده با استفاده از روش دلفی در اختیار ده نفر از متخصصان قرار گرفت و درجه اهمیت آنها سنجیده شد.شهرها در معرض یک سری تهدیدهای بیرونی و ضعف‌های داخلی می‌باشند.