تحلیل بینامتنی ترجیعبندهای زیبالنساء مخفی بر اساس نظریه اضطراب تأثیر هارولد بلوم
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه زابل
doi
10.22111/jsr.2020.5559چکیده
نظریه اضطراب تأثیر یکی از گونههای بینامتنیت است که به وسیله هارولد بلوم (تولد: 1930م)، محقق برجستة آمریکایی در نیمة دوم قرن بیستم مطرح گردید. این نظریه که بیش از همه بر روانکاوی و دیدگاههای فروید تأکید دارد، برای مطالعة روابط خویشاوندی میان متون بویژه برای تبیین روابط بیشمتنهای متعدد با یک پیشمتن مورد استفاده قرار میگیرد. لذا در این پژوهش ترجیعبندهای زیبالنساء مخفی به عنوان شاعر «دیرآمده» یا «پسآمده» که تحت تأثیر ترجیعبند عاشقانة سعدی سروده شده و گاه گوشة چشمی به ترکیببند جمالالدین عبدالرزاق اصفهانی داشته، به شیوه توصیفی- تحلیلی مورد بررسی قرار گرفته و تلاش میگردد به این سؤال اساسی پاسخ داده شود که وی به عنوان شاعر فرزند (پسر) تا چه حد توانسته خود را از دلواپسی نفوذ یا اضطراب تأثیر سعدی به عنوان شاعر پدر برهاند؟ قرابت مضمون، وزن و قالب مشترک و شباهت نزدیک بیت برگردان و استفاده از قافیه و ردیفهای یکسان بیانگر آن است که زیبالنساء مخفی در سرودن ترجیعبندهای خود هرچند از مکانیسم دفاعی انکار بهره جسته، اما نتوانسته بر اضطراب تأثیر خویش غلبه کند و از آن گذر نماید.
