تبیین محله کودکی؛ جستاری در تجربیات کودکی بزرگسالان (مطالعه موردی: شهر سنندج)

نویسندگان

1 گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی

2 گروه معماری دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی

3 گروه برنامه ریزی و طراحی مجتمع زیستی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید‌بهشتی

4 گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید‌بهشتی

doi
10.22034/ispdrc.2025.2056241.1174
چکیده

یکی از محیط‌های کودکی حائز اهمیت و مؤثر بر رشد و هویت کودک، محله است، محیطی که کودک بعد از خانه بدان وارد شده و آغازین قدم‌های اجتماعی شدن وی در آن انجام می‌شود. باوجود تأ‌کید پژوهشگران حوزه‌های کودک بر ضرورت ارتباط کودکان با محله و تأثیر عوامل محیطی بر رفتار، یادگیری، خلاقیت و رشد کودکان، شواهد طی چند دهه اخیر حاکی از کاهش حضور کودکان در فضاهای بیرون خانه و به‌تبع آن کاهش تعامل کودک و محله است. هدف مقاله حاضر ارائه ویژگی‌های محله‌ای است که افراد از آن با نام محله کودکی یاد می‌کنند. با جزئیات صحبت‌کردن درباره محیط کودکی یکی از سرنخ‌هایی است که کیفیت این محیط‌ها را آشکار خواهد کرد؛ لذا پژوهش با پذیرش اهمیت کودکی در زندگی بزرگسالان، در واقع می‌خواهد بداند آنچه که افراد به‌عنوان محله کودکی می‌شناسند که روزی در آن حضور فعال داشته‌اند و اکنون نیز در یادشان مانده، چه ویژگی‌هایی داشته است. براین‌اساس با 30 بزرگسال که کودکی‌شان در شهر سنندج سپری شده است، مصاحبه عمیق صورت‌گرفته و متن مصاحبه‌ها با روش تحلیل مضمون و با بهره‌گیری از نرم‌افزار MAXQDA22 کدگذاری و تحلیل شده است. نتایج نشان می‌دهد محله‌ها، محیط‌هایی قابل‌توجه در خاطرات بزرگسالان از محیط‌های کودکی بوده‌ و محله کودکی از نگاه آنها با 6 مقوله امنیت، غنای حسی، قرارگاه کودکی، رمز‌آمیزی، پیاده و دوچرخه مداری و همسازی با طبیعت معرفی شده است.