تحلیل توسعۀ کالبدی در بافت تاریخی باباقاسم اصفهان با رویکرد میانافزای محرک توسعه
نویسندگان
1 هیئت علمی، گروه معماری و شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر 75169، ایران.
2 دکتری، رشته شهرسازی، گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.
3 پژوهشگر دورۀ دکتری، گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
4 دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه شهید بهشتی تهران
doi
10.22034/ispdrc.2025.2041251.1131چکیده
با گسترش روزافزون کلانشهرها، حفظ بافتهای تاریخی به یکی از اولویتهای اساس تبدیل شده است. یکی از رویکردهای نوین در این حوزه، «طراحی میانافزای محرک توسعه» است که هدف آن تسریع و تسهیل فرآیند تحولات شهری در بافتهای تاریخی میباشد. شهر اصفهان، با دارا بودن بافت تاریخی گسترده، نمونهای برجسته برای بررسی این رویکرد به شمار میآید. این پژوهش، بهمنظور پاسخ به دو پرسش اصلی طراحی شده است. در این راستا، سه طرح میانافزا با عناوین «توسعه فضای شهری مسجد آقانور»، «صحۀ شهشهان» و «صحۀ امین» که در مرحله اجرا هستند، مورد مطالعه قرار گرفتهاند. این پژوهش از روش ترکیبی بهره میگیرد؛ بخش کمی شامل تحلیل آماری پرسشنامهها با استفاده از نرمافزار اس.پی.اس.اس. و آزمونهای تیتست و آنووا بوده و بخش کیفی بر اساس مصاحبههای نیمهساختاریافته با 10 طراح حرفهمند حوزه میانافزا انجام شده است. تحلیل دادههای کیفی با کمک نرمافزار اطلستی.آی9 صورت گرفته است. یافتهها نشان میدهند که طرحهای میانافزای محرک توسعه در بافت تاریخی باباقاسم از منظر معیارهای کالبدی نظیر فرم، مصالح، جزئیات، مقیاس و خطوط نما بهطور مطلوب طراحی شده و قابلیت الگوبرداری برای سایر طرحها در بافتهای تاریخی را دارند. بااینحال، چالشهایی نظیر کمبود فضای سبز، عدم هماهنگی کامل با خط آسمان و مشارکت ناکافی ساکنان محلی در فرآیند طراحی بهعنوان نقاط ضعف این طرحها شناسایی شدهاند. این پژوهش، با تأکید بر ضرورت پرداختن به این چالشها، پیشنهادهایی مانند افزایش مشارکت جامعه محلی، تقویت توجه به عناصر طبیعی و تدوین اسناد هدایت طراحی را برای ارتقای کیفیت طرحهای توسعه در بافتهای تاریخی ارائه میدهد.
