فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

افزایش تهدیدات انسان‌ساز به‌ویژه انفجارها در محیط‌های شهری، ضرورت طراحی معماری سازگار با اصول پدافند غیرعامل را بیش از پیش آشکار ساخته است. هدف پژوهش حاضر، شناسایی و ارزیابی شاخص‌های مؤثر در فرم معماری ساختمان‌ها در برابر انفجار و ارائه الگوی مناسب برای کاهش آسیب‌پذیری است. بدین منظور، یازده شاخص کلیدی شامل نوع فرم پایه، ترکیب فرم‌ها، نوع بام، نحوه مفصل‌بندی کنج‌ها، شکل پوسته خارجی، نسبت سطح به ارتفاع و نامنظمی‌های هندسی استخراج شدند. در مرحله نخست، داده‌های حاصل از پرسشنامه خبرگان با استفاده از روش تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) وزن‌دهی و رتبه‌بندی گردید. سپس، برای اعتبارسنجی نتایج، مدل‌سازی اجزای محدود با نرم‌افزار Abaqus انجام شد و فرم‌های مختلف تحت بار انفجار TNT شبیه‌سازی شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که نتایج حاصل از قضاوت خبرگان با تحلیل عددی تطابق کامل ندارد و در برخی موارد تفاوت معناداری مشاهده می‌شود. بر اساس مدل‌سازی عددی، فرم‌های تخت و فشرده عملکرد بهتری در کاهش نیروهای وارده دارند، در حالی که خبرگان به دلیل برداشت ذهنی از اثرات آیرودینامیکی برخی فرم‌ها، رتبه‌بندی متفاوتی ارائه کرده بودند. نوآوری اصلی این پژوهش در ترکیب دو رویکرد تصمیم‌گیری چندمعیاره و مدل‌سازی اجزای محدود برای بررسی جامع شاخص‌های معماری است. این رویکرد می‌تواند به‌عنوان مبنایی برای طراحی ساختمان‌های مقاوم در برابر انفجار و ارتقای تاب‌آوری شهری مورد استفاده قرار گیرد.