تبیین ماهیت نشانه در نماهای شهری با نگرشی بر معماری مصرفی؛ مورد پژوهی: مناطق کیان‌آباد و زیتون در شهر اهواز

نویسندگان

1 گروه معماری، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

2 گروه معماری، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

3 گروه معماری، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

doi
10.22034/ispdrc.2025.2053742.1170
چکیده

در جهان معاصر، فضاهای شهری، به‌ویژه در کلان‌شهرها، تحت سیطره تبلیغات، مراکز تجاری و معماری مصرف‌گرایانه، به عرصه‌ای برای بازنمایی هویت‌های گوناگون بدل گشته‌اند. این تحقیق درصدد است تا تأثیر این‌گونه معماری و نشانه‌های برآمده از آن را در دو ناحیه متمایز شهری مورد کاوش قرار دهد و سیر تحولات و فرآیندهای شکل‌گیری این پدیده‌ها را به‌دقت تحلیل نماید. چرا که با درک عمیق اثرات معماری مصرفی بر هویت شهری، می‌توان به راهبردهایی برای بازآفرینی و صیانت از اصالت فضاهای شهری دست یافت و پیامدهای این دگرگونی‌ها را بر جامعه و ساختارهای اجتماعی آن ژرف‌تر شناخت. در این راستا، غایت اصلی این پژوهش، تبیین و تحلیل سیر تکوین و تطور نشانه‌های شهری با تکیه بر عوامل معماری مصرفی و سنجش تأثیرات این عوامل بر هویت شهری است. این مطالعه،با رویکردی کاربردی و روشی آمیخته، به انجام رسیده و داده‌های آن از رهگذر مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با دو گروه سی‌نفره از ساکنان مناطق کیان‌آباد و زیتون گردآوری شده است. سپس، تأثیر معماری مصرفی بر هویت شهری از طریق پرسشنامه،‌ و با نمونه‌گیری تصادفی از ۳۸۴ نفر مورد ارزیابی قرار گرفته است. تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از آزمون‌های آماری نظیر T-test و نرم‌افزارهایی چون MAXQDA برای کدگذاری، SPSS برای تحلیل‌های آماری، و PLS برای سنجش دقت و اعتبار نتایج صورت پذیرفت تا تأثیر مصرف‌گرایی بر پدیده بی‌هویتی شهری در این دو منطقه مقایسه گردد. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که مصرف نشانه‌، تأثیر قابل‌توجهی بر تغییرات هویت شهری در سالهای اخیر داشته وبی‌هویتی و فروکاست اصالت فضاها را به دنبال دارد.