فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

استجابت دعا از دیرباز در فلسفه و الهیات مطرح‌ بوده ‌است و پرسش اصلی آن چگونگی تحقق و امکان برآورده شدن دعا از منظر هستی‌شناسی است. ضرورت انجام این تحقیق ازآن‌روست که فلسفۀ صدرایی به‌منزله یکی از جریان‌های فلسفی عمیق و با رویکرد کاملاً وجودشناسانه می‌تواند با نگرشی بدیع و نظام‌یافته به فهم این پدیدۀ معنوی و شرایط تحقق آن کمک کند. روش پژوهش استنتاجی و تحلیلی است و سیر تحقیق، به‌منظور تبیین رابطۀ میان هستی انسان، دعا و تحقق خواسته‌ها، بر تحلیل چهار مبنای اصلی فلسفه ملاصدرا، اصالت وجود، تشکیک وجود، حرکت جوهری و حرکت جوهری اشتدادی نفس متمرکز است. یافته‌ها نشان ‌می‌دهد که دعا فرایندی وجودی و متشکک دارد که استجابت آن وابسته به شدت وجودی نفوس، خلوص نیت و سنخیت علت و معلول است. همچنین، حرکت جوهری نفس انسان زمینه‌ساز تغییرات وجودی و نزدیکی به ذات الهی و به‌تبع آن، استجابت دعاست. درنتیجه، می‌توان گفت دعا به‌مثابه فرایندی وجودی باید در چهارچوب نظام علّی و مراتب وجودی بررسی شود و استجابت دعا نه صرفاً به ارادۀ الهی، بلکه به تناسب وجودی دعاکننده با خواسته وابسته است. لذا، بر ارتباط تنگاتنگ میان دعا و حرکت تکاملی انسان تأکید می‌شود.