پیدایش نهادهای پیشحکومتی در فلات مرکزی ایران؛ خانسالارهای آغاز ایلامی در تپه سفالین پیشوا
نویسندگان
1 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکزی
2 دانشجوی دکتری گروه باستان¬شناسی دانشگاه تهران
doi
چکیده
در این مقاله، ساختار نظام اداری تپه سفالین در قالب فن مدیریت اداری مورد بررسی قرار میگیرد. دادههای بهدست آمده از کاوش تپه سفالین باعث افزایش بانک اطلاعاتی باستانشناسی دوران آغاز تاریخی با تمرکز بر پیدایش سیستمهای مدیریتی و اداری در فلات مرکزی ایران شده است. در دورة آغاز ایلامی، تغییرات اصلی در سیستم اقتصادی، همراه با تغییراتی از یک جامعه خویشاوندی به سوی جامعة طبقاتی دیده میشود که در افزایش میزان واحدهای اقتصادی و رشد سازماندهی نیروی کار نمود یافته است. تپه سفالین به منزلة یک مرکز تخصصی مدیریت اداری در شمال فلات مرکزی ایران است که توسط گروهی از نخبگان اقتصادی و اجتماعی که همان خانسالارهای آغاز ایلامی بودند، اداره میگردید؛ بر تولید و مبادلة کالا نظارت داشته و کلیة شاخصههای یک جامعه پیش حکومتی را در خود جای داده بودند. تپه سفالین باعث افزایش درک ما از نقش تجارت در توسعه و تحوّل جوامع پیچیده در فلات مرکزی ایران میشود. دادههای اداری و مدیریتی محوطه تپه سفالین نشان میدهد که سلسله مراتب قدرت در این جامعه که در رأس آن یک نخبه و یا گروهی از نخبگان اجتماعی قرار دارند، به هماهنگسازی تصمیمات گوناگون میپرداخته و به مرکزیت محوطه سفالین در دشت ری، سایر جوامع استقراری همزمان با آن را سازماندهی و مدیریت مینمودهاند. در این پژوهش سعی شده است با معرفی دادههای مدیریتی حاصل از 4 فصل کاوش در تپه سفالین، روند رشد و توسعه نهادهای پیش حکومتی در فلات مرکزی ایران و جایگاه اقتصادی و اجتماعی خانسالارهای آغاز ایلامی در اواخر هزارة چهارم و ابتدای هزارة سوم ق.م. بررسی شود.
