ارزیابی سناریومحور آسیب‌پذیری مصالح در ساختمان‌های اداری با رویکرد چندمعیاره SWARA–SMART

نویسندگان

1 استادیار پژوهشکده مهندسی سازه، پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله

2 دانشکده مهندسی عمران، آب و محیط زیست، دانشگاه شهید بهشتی، تهران

3 پژوهش گر انجمن علمی پدافند غیر عامل ایران، تهران، ایران

doi
10.22034/ispdrc.2025.2073844.1217
چکیده

این پژوهش یک چارچوب سریع و مصالح‌محور برای ارزیابی و رتبه‌بندی آسیب‌پذیری مصالح در ساختمان‌های تجاری/اداری ارائه می‌کند که قضاوت خبرگان را با روش‌های SWARA (برای وزن‌دهی معیارها) و SMART (برای امتیازدهی گزینه‌ها) تلفیق می‌کند؛ داده‌ها از طریق پرسشنامه دلفی با ۱۵ خبره گردآوری شده است.  در مدل، هشت معیار شامل کاهش اثر انفجار، مقاومت در برابر آتش، عملکرد لرزه‌ای، تسهیل آواربرداری، مرمت‌پذیری، سرعت اجرا، پیچیدگی اجرا و هزینه تعریف و وارد تحلیل شد.  افزون بر این، برای بازنمایی اقتضائات واقعی تصمیم‌گیری، کالیبراسیون سناریومحور (سناریوهای انفجار‌محور، آتش‌محور، عملیات‌محور و لرزه‌محور) به مدل افزوده شد تا حساسیتِ نتایج نسبت به الگوی خطر و الزامات بهره‌برداری سنجیده شود. وزن‌دهی SWARA نشان داد کاهش اثر انفجار بیشترین وزن (0.2531) را دارد و سپس مقاومت در برابر آتش (0.1947)، عملکرد لرزه‌ای (0.1693)، آواربرداری (0.1254)، هزینه (0.0963)، مرمت‌پذیری (0.0689)، سرعت اجرا (0.0530) و پیچیدگی اجرا (0.0393) قرار می‌گیرند.  در سطح شاخص‌ها، شیشه در معیار انفجار، دکوراسیون داخلی در معیار آتش، و نوع سیستم سازه‌ای در معیارهای پیچیدگی، سرعت و هزینه شاخص‌ترین نقش را دارند؛ همچنین وزن (سبکی/سنگینی) مصالح در آواربرداری، مرمت‌پذیری و لرزه‌ای شاخصِ غالب است.  به‌کارگیری مدل روی مطالعه موردی، شاخص آسیب‌پذیری مصالح ۶۰/۲۲٪ را به‌دست داد که از منظر پدافند غیرعامل در طبقه متوسط قرار می‌گیرد. در جمع‌بندی، چارچوب پیشنهادی به طراحان و مدیران امکان می‌دهد انتخاب مصالح را شفاف، زمینه‌مند و قابل‌پیگیری انجام دهند؛ جایی‌که معیارهای انفجار و آتش اولویت دارند و سبک‌سازی هدفمند نیز به‌صورت میان‌بر مشترک برای آواربرداری، مرمت و بهبود پاسخ لرزه‌ای عمل می‌کند.