فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مرزبان­نامه به شیوة کلیله و دمنه مشتمل بر حکایات و افسانه­های حکمت­آمیز است و از زبانِ انسان­ ها و وحوش نوشته شده است. این مؤلفه­ ها به همراه شیوة نگارشِ کتاب باعث شده است تا این اثر را تقلیدی از کلیله و دمنه بدانند و اهمیّتِ آن را بیش تر در فنّ نگارشِ آن قلمداد کنند، در صورتی­که وقتی زیرساخت و ساحتِ محتواییِ این دو کتاب را مقایسه کنیم، در خواهیم یافت که زیرساختِ فکری شان به دلیلِ دیدگاه حاکم بر آنها، بسیار متفاوت است. پژوهشِ حاضر در پیِ پاسخ به این پرسش است که آیا اندیشۀ حاکم بر مرزبان ­نامه تحتِ تأثیرِ جهان­ بینیِ ایرانِ باستان است و یا فرهنگ و اندیشۀ هندیِ حاکم بر کلیله و دمنه؟ یافته ­های حاصل از این پژوهش که به روشِ مقایسه­ای - تحلیلی و با نگاهی به زیرساختِ فکریِ هر دو اثر، به انجام رسیده، نشان می­دهد که دیدگاهِ حاکم بر مرزبان ­نامه بر خلافِ کلیله و دمنه - دیدگاهی مثبت ­نگر است؛ به گونه­ای که بیشترِ داستان­ های آن، دارای پایانِ خوبی هستند. زیرساختِ فکری مرزبان ­نامه بر اساسِ فلسفة مزدیسنا - فلسفة پیروزی نیکی بر بدی - و جهان ­بینیِ ایرانی شکل گرفته است و بر همین بنیاد، این اثر نه تنها تقلیدی محض از کلیله و دمنه نیست؛ بلکه تدوینی هدف مند و آگاهانه است.