مشارکت و حضور: تأملی بر نسبت بنیاد و جهان در فلسفه‌ی فلوطین

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه فلسفه‌ی دانشکده‌ی ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 گروه فلسفه‌ی دانشکده‌ی ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.48308/jipt.2025.239149.1616
چکیده

از مسائل مناقشه‌برانگیز در فلسفه‌ی فلوطین نسبت میان بنیاد و جهان است که دو جریان متمایز، در تفسیر آن، شکل گرفته است. مسئله‌ی اصلی در این دو جریانِ تفسیری توضیح توصیف بنیاد به فراوجود است. بنا بر تفسیری، مقصود از بنیاد فراوجود وجود محض عاری از صورت است که به‌واسطه‌ی وجود خود دارای اشتراک با جهان است، درحالی‌که بنیاد فراوجود، بنا بر تفسیر رقیب، فراتر از مطلق وجود و فاقد هرگونه اشتراک با جهان است. جستار پیش‌رو پاسخ به پرسش نسبت بنیاد و جهان و سپس داوری میان این دو جریان تفسیری را از مسیر تبیین نحوه‌ی تقدم بنیاد بر جهان پی می‌گیرد. با تبیین تقدم نشان داده خواهد شد که بساطت و تعالی بنیاد مستلزم نحوه‌ای از تقدم بنیاد بر جهان است که نافی اشتراک بنیاد و جهان و نسبت مشارکت میان آن دو است و درعین‌حال به نسبتی عام و اصطلاحاً حضور بنیاد در جهان می‌انجامد که با لوازم تفسیر دوم سازگار می‌نماید.